مرکز آمار ايران به منظور انجام سرشماري‌ها و آمارگيري‌ها نسبت به تهيه نقشه‌های شهری و روستايی کل کشور اقدام می‌نمايد و قبل از هر سرشماری و طرح بزرگ آماری وظيفه بهنگام‌سازی نقشه‌های شهری و روستايی و شماره‌گذاری بلوک و آبادي‌ها و خانوار شماری بلوک و آبادی و حوزه‌بندی و تقسيم کار ماموران آمارگير را بر روی نقشه‌ها انجام می‌دهد. پس از اين مرحله، مأموران آمارگيري با توجه به آدرس موجود بر روی نقشه‌ها به مکان‌های واقع در حوزه ماموريت خود مراجعه و آمارگيری می‌کنند.  مرکز آمار ايران، علاوه بر انجام موارد فوق و مکانيزه کردن نقشه‌های آماری، با توجه به نياز مشاوران و محققان، سازمان‌های دولتی و غير دولتی و مراکز دانشگاهی، ضمن ارايه خدمات مشاوره‌ای نسبت به فروش نقشه‌ها اقدام می‌نمايد.

برای خريد نقشه می‌توان به سازمان مديريت و برنامه‌ريزی استان‌های داخل کشور و يا مستقيماً به مرکز آمار ايران مراجعه کرد.

 

انواع نقشه‌های موجود در دفتر نقشه و اطلاعات مکانی

الف)  نقشه‌های شهری

1ـ نقشه‌های با مقياس 2000 : 1 و 2500 : 1 از کليه شهرهای کشور

2 ـ نقشه‌های دارای مقياس 10000 : 1 از 36 شهر و مراکز استان

3 ـ نقشه‌های شماتيک از شهرهای استان‌ها

 

ب) نقشه‌های روستايی

1ـ نقشه‌های خطی با مقياس 50000 : 1 و 100000 : 1 از کليه استان‌ها همراه با تمامی نقاط روستايی

2 ـ نقشه آبادي‌های بزرگ (آبادي‌های دارای نقشه بلوکه) با مقياس 2000 : 1  و  2500 :1

3 ـ نقشه‌های رقومی بر مبنای نقشه‌های توپوگرافی روستايی در مقياس 50000 : 1 و 100000 : 1 در محيط نرم‌افزاری AUTOCAD , ARCGIS

 

ج) نقشه‌های موضوعی

1ـ نقشه‌های تقسيمات کشوری در مقياس‌های متفاوت

2ـ نقشه‌های مربوط به پراکندگی عشاير کوچنده در ييلاق و قشلاق (سال 1377)

 

ارايه خدمات نقشه‌های آماری

نقشه‌های آماری به نقشه‌هايی اطلاق می‌شوند که برای اجرای سرشماري‌ها و فعاليت‌های آماری در مقياس مناسب براي مناطق شهری و روستايی تهيه می‌شوند. از اين نقشه‌ها علاوه بر کنترل پوشش جغرافيايی منطقه تحت پوشش سرشماری و همچنين موقعيت‌يابی و شناسايی آدرس‌های مورد نياز، برای شناسايی آدرس‌های آماری و انطباق آن با مکان جغرافيايی نيز استفاده می‌شود. لذا نقشه‌های آماری علاوه بر نمايش عوارض طبيعی و مصنوعی مورد نياز، حاوی آدرس‌های آماری نيز می‌باشند که انطباق اطلاعات آماری در سطوح مختلف را با مکان جغرافيايی آن ميسر می‌سازند. با توجه به موضوع فوق ارايه خدمات نقشه‌های آماری همواره بعنوان بخشی از فعاليت اطلاع رسانی مدنظر بوده است.

 

بايگانی دفتر نقشه و اطلاعات مکانی

آرشيو دفتر نقشه و اطلاعات مکانی محل حفظ و نگهداری اصل نقشه‌ها بصورت ترانسپارانت از کليه نقاط شهری و آبادي‌های دارای نقشه بلوکه و شهرستان‌های کشور در مقاطع مختلف اجرای طرح‌ها و سرشماري‌های مرکزآمار ايران می‌باشد. به علاوه، تکثير و چاپ نقشه برای انجام امور جاری دفتر در اين واحد انجام می‌گردد. اخيرا بخشی از نقشه‌های آماری بخصوص از سال 1373 به بعد به صورت رقومی نگهداری و بهنگام می شوند.

اين نقشه‌ها در مقياس و ابعاد گوناگون قابل ارايه به کليه متقاضيان امور نقشه می باشد. کليه نقشه‌هايی که دراختيار متقاضيان گذاشته می‌شود بصورت کپی يا اوزاليد می‌باشد که در همين مديريت چاپ و تکثير می‌گردد. ضمنا کليه نقشه‌های روستايی استان‌ها از سرشماری صنعت و معدن 73 مکانيزه گرديده است که می‌تواند جوابگوی درخواست متقاضيان خود باشد. همچنين رقومی سازی نقشه‌های شهری نيز از سال 1378 آغاز شده و تا زمان حاضر فايل رقومی بيش از 90 % شهرهای کشور تهيه شده است. به طور کلی بايگانی نقشه که تحت نظر دفتر نقشه و اطلاعات مکانی اداره می شود ارايه دهنده خدمات نقشه‌های آماری به قرار ذيل است:

 

1- نقشه‌های پايه آماری شهری با مقياس 1:2000 و 1:2500

 

2- نقشه‌های پايه آماری روستايی با مقياس 1:500000 و 1:100000 (با استفاده از نقشه‌های توپوگرافی سازمان جغرافيايی کشور)

 

3- نقشه‌های رقومی شهری و روستايی

 

4- نقشه‌های شهری و روستايی مورد استفاده در سرشماريها و طرح های آماری شامل:

·        نقشه روستايی سال 1335

·        نقشه‌های سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1345

·        نقشه‌های سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1355

·        نقشه‌های سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1365

·        نقشه‌های سرشماری عشايری سال 1366

·        نقشه‌های طرح جاری جمعيت سال 1370

·        نقشه‌های سرشماری کشاورزی سال 1372

·        نقشه‌های سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1375

·        نقشه‌های سرشماری عشايری سال 1377

·        نقشه‌های سرشماری عمومی کارگاهی سال 1381

·        نقشه‌های سرشماری عمومی کشاورزی سال 1382

·        نقشه‌های سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385

آينده نقشه‌های آماری

با توجه به بروز تحولات اخير و رشد روزافزون تکنولوژی به طور حتم روند فعاليت تهيه، اصلاح، بهنگام سازی و آرشيو نقشه‌های آماری دستخوش تغييراتی خواهد شد. آنچه مسلم است استفاده از فن آوری روز و بخصوص GIS و همچنين حرکت به سوی يکپارچه ساختن اطلاعات نقشه‌ای مورد نياز سازمان‌ها و دستگاه‌های دولتی و خصوصی اهداف موردنظر مرکز آمار ايران می‌باشند. در حال حاضر مکانيزاسيون نقشه‌های آماری، ايجاد پايگاه اطلاعات جغرافيايی و بررسی اتخاذ شيوه‌های نوين در بهنگام سازی از جمله استفاده از GPS و تصاوير ماهواره‌ای و همچنین استفاده از PDA برای انجام طرحهای آماری اموری هستند که برای نيل به اهداف فوق در دستور کار قرار گرفته‌اند.