سابقه و اهداف
تعاريف

 

 

سابقه

 اجراي هر سرشماري مستلزم برنامه‌ريزي دقيق و تدارك مقدمات در زمينه‌هاي مختلف است. تهيه مقدمات يك سرشماري معمولاً چند سال به طول مي‌انجامد. مطالعات مقدماتي به منظور تهيه طرح براي سرشماري اجتماعي اقتصادي عشاير كوچنده ايران، ازسال 1362 آغاز شد. بر مبناي مطالعات مزبور تصميم گرفته شد كه طرح در دو مرحله انجام شود. مرحله اول طرح با هدف شناسايي عشاير، در سال 1363 آزمايش شد و در سال 1364 به مرحله اجرا درآمد. در اين مرحله، تمام ايلات و طايفه‌هاي مستقل در سطح كشور مورد جستجو و شناسايي قرار گرفتند. سپس به محل‌هاي استقرار ييلاقي تمام ايل‌ها و طوايف مستقل مراجعه شد و با همكاري افراد مطلع محلي، رده‌بندي (سازمان اجتماعي) هر ايل يا طايفه مستقل تحقيق و نمودار آن تا سطح كوچك‌ترين رده (غيرموقت‌) آن ايل يا طايفه مستقل رسم شد. ضمن انجام اين كار وابستگي هر طايفه به رده‌هاي بالاتر و تقسيمات داخلي آن تا سطح كوچك‌ترين رده غيرموقت و به عبارت ديگر، چگونگي بستگي كوچك‌ترين رده‌ها به رده‌هاي بالاتر و طايفه مربوط مشخص شد. علاوه بر موارد فوق، براي هر كوچك‌ترين رده اطلاعاتي جمع آوري شد كه بخشي از آن شامل نام كوچك‌ترين رده، نام سر رده و پدر او، تعداد خانوار رده، موقعيت جغرافيايي، محل استقرار ييلاقي و قشلاقي رده، تاريخ‌هاي حركت از ييلاق به قشلاق و برعكس و مسيرهاي كوچ مي‌باشد. همچنين ضمن اجراي مرحله اول موقعيت ييلاق و قشلاق هر كوچك‌ترين رده در داخل دهستان روي نقشه‌هاي روستايي مشخص و مسيركلي حركت طايفه‌ها يا كوچك‌ترين رده‌ها ترسيم شد.

فهرست اسامي و فرمهاي مشخصات كوچك‌ترين رده‌ها مبناي اجراي مرحله دوم طرح يعني سرشماري خانوارهاي عشاير كوچنده كشور در سال 1366 شد.

فهرست مزبور در جريان سرشماري سال‌هاي 1366 و 1377 بهنگام شد و در سرشماري سال 1387 نيز سعي مي‌شود تا اصلاحات لازم بر روي آن اعمال شود.

 اهداف

هدف كلي:

هدف از اين سرشماري، جمع‌آوري اطلاعات لازم براي برنامه‌ريزي جهت بهبود زندگي عشاير است.

نتايج اين سرشماري، خصوصيات اجتماعي ـ اقتصادي عشاير كوچنده كشور در سال 1387 و تغييرات آن طي ده سال گذشته را مشخص مي‌سازد. با اجراي اين سرشماري، اطلاعات آماري مورد نياز برنامه‌ريزان امور عشايري و مسئولان سازمآن‌هاي اجرايي ذيربط فراهم خواهم شد.

 اهداف تفصيلي:

·        شناخت برخي ويژگيهاي خانوارهاي عشاير كوچنده و خصوصيات اجتماعي اعضا آن‌ها

·        نحوه كوچ گذشته و مسير كوچ خانوارهاي عشاير كوچنده از ييلاق به قشلاق و بالعكس

·        مدت اقامت خانوارها در ساختمان و سرپناه در ييلاق و قشلاق

·        عضويت خانوارها در شركت تعاوني عشايري

·        مقدار توليد و فروش انواع صنايع دستي خانوارها و تعداد بافندگان عضو خانوار

·        عمده‌ترين سوخت مصرفي خانوارها براي پخت و پز و ايجاد گرما در مناطق ييلاق و قشلاق

·        وسايل مورد استفاده در اختيار خانوار

·    تعداد بهره‌برداري‌هاي كشاورزي خانوارهاي عشايري برحسب نوع و فعاليت بهره‌برداري شامل تعداد دام بهره‌برداري به تفكيك نوع دام سبك و سنگين در روز آمارگيري

·        متوسط تعداد دام و كل مدت استفاده از مرتع و تعليف وضعيت و نحوه استفاده خانوارها از مرتع در ييلاق و قشلاق

·        مشخصات جايگاه دام سبك در مناطق ييلاق و قشلاق در روز آمارگيري

·        تغييرات تعداد دام، تعداد دام شيردوشي شده و تعداد دام پشم و موچيني شده از اول استقرار در ييلاق گذشته تا اول استقرار در اين ييلاق

·        مساحت اراضي كشاورزي و نحوه تصرف برحسب نوع استفاده

·    دسترسي اكثريت خانوارهاي كوچك‌ترين رده به امكانات آموزشي و فرهنگي، مذهبي، بهداشتي و درماني، دامداري و دامپزشكي، بازرگاني و خدماتي و نهادهاي اجتماعي

·        وجود برق

·        منابع تامين آب آشاميدني

·        متوسط فراورده‌هاي دامي براي يك راس از انواع دام‌هاي سبك و سنگين

·        زبان يا گويش محلي يا قومي اعضاي خانوارهاي كوچك‌ترين رده

·        تهيه چارچوب از خانوارهاي كوچك‌ترين ‌رده