ساز
و كار تدوين حسابهاي ملي با استفاده از دادهها واطلاعات
آماري، داراي مراحل مختلفي است كه به طور خلاصه در نمودار زير
نشان داده شده است.
|
سازمان آماري، همكاريهاي فني و
آموزشي |
|
دادههاي ميكرو
(خرد) |
|
داده هاي واسط
پسازتجميع
دادههايميكرو |
|
دادههاي واسط
پس از تبديل به
چارچوب
حسابهايملي |
|
دادههاي
حسابهايملي
پس از
سازگاري |
|
ارائه وتحليل
دادههاي
حسابهاي ملي
|
در مرحلهي
اول دادههاي خرد از طريق سرشماريها، نمونهگيريها واستفاده از
منابع آمارهاي ثبتي جمعآوري ميشود.
دادههاي اخذ شده از منابع آماري مختلف تركيب
شده دادههاي مرحلهي
دوم را تشكيل ميدهد به طوري كه دادههاي جمعآوري شده از كارگاهها
تركيب شده دادههاي مربوط به رشته فعاليتها را تشكيل ميدهد.
از آنجا كه اصول حسابداري بازرگاني با مفاهيم حسابهاي ملي هماهنگي
لازم را ندارد، لازم است داده هاي مرحله دوم با مفاهيم حسابهاي ملي
مطابقت داده شود. از اينرو در مرحله سوم بر روي دادههاي حاصل از
مرحلهي
دوم تعديلات مورد نياز سيستم حسابهاي ملي صورت ميگيرد تا
دادهها براي چارچوب حسابهاي ملي قابل استفاده شود.اين
تعديلات شامل براوردها و محاسبهي
اقلام احتسابي پيشبيني شدهي
سيستم حسابهاي ملي، تعديلات مورد نياز براي عدم پوششها و
تعديلات مربوط به دورههاي زماني نيز ميباشد.
در مرحلهي
بعد، دادههاي تعديل شده در مرحلهي
قبل در چارچوب حسابها وارد شده و از طريق حسابهاي مختلف با
يكديگر مقايسه و سازگاريهاي لازم بين آنها در حسابهاي مختلف
ايجاد ميشود.
در نهايت پس ازبهدست
آوردن مجموعهي
دادههاي صحيح، امكان ارائه و تحليل دادههاي حسابهاي ملي
وجود خواهد داشت.
شايان
ذكر است كه سال پايهي
حسابهاي ملي به قيمت ثابت سال 1376 انتخاب ميشود زيرا قسمت
اعظم آمار و اطلاعات موجود در زمينهي
شاخصهاي قيمت و مقدار يا حجم مربوط به سال مذكور بوده است.
در محاسبهي
ارزش افزودهي
رشته فعاليتهاي اقتصادي به قيمت ثابت عمدتاً از روش تعديل
مضاعف استفاده شده است، به اين معنا كه ستانده و مصرف واسطهي
رشته فعاليتهاي اقتصادي به طور جداگانه به قيمت ثابت محاسبه
و ارزش افزوده به صورت حاصل تفريق ستانده به قيمت ثابت و
مصرف واسطه به قيمت ثابت بدست آمده است.
رشته فعاليتهاي اقتصادي
توضيحات مربوط بههريك ازفعاليتهاي اقتصادي براساس طبقهبندي
استاندارد بينالمللي رشته فعاليتهاي اقتصاديISIC
REV.3 )
)
مطابق با جدول زير
شرح
داده شده است:
طبقه
بندي مورد استفاده در محاسبهي
ارزش افزودهي
بخشهاي اقتصادي
|
شماره
بخش |
نام بخش |
كدISIC,
REV .3 |
|
الف |
كشاورزي، شكارو جنگلداري
|
01 |
|
1 |
- زراعت و باغداري |
011، 14 وقسمتي از 013 |
|
2 |
-
دامداري،مرغداري،پرورشكرمابريشموزنبورعسلوشكار |
012، 015 وقسمتياز
013 |
|
3 |
- جنگلداري |
02 |
|
ب |
ماهيگيري |
05 |
|
پ |
معدن
|
10 الي 14 |
|
1 |
- نفت خام و گاز طبيعي |
11 |
|
2 |
- ساير معادن |
10،12،13و14 |
|
ت |
صنعت |
15 الي 37 |
|
1 |
- ساخت محصولات غذايي
و انواع آشاميدنيها |
15 |
|
2 |
- ساخت محصولات از توتون و تنباكو |
16 |
|
3 |
- ساخت منسوجات |
17 |
|
4 |
- ساخت پوشاك، عمل آوري و رنگ كردن
خز |
18 |
|
5 |
- دباغي وپرداخت چرم، توليد چمدان،
كيف دستي و زين |
19 |
|
6 |
- ساخت يراق و انـواع پاپوش چوب،
محصــولات چوبــي و چــوب پنبه
بهاستثناي مبلمان، توليد كالا از ني و
مواد حصيري |
20 |
|
7 |
- ساخت كاغذ و محصولات كاغذي |
21 |
|
8 |
- انتشار، چاپ و تكثير رسانههاي
ضبط شده |
22 |
|
9 |
- ساخت كك، فراوردههاي حاصل از تصفيهي
نفت و سوختهاي هستهاي |
23 |
|
10 |
- ساخت مواد شيميايي
و محصولات شيميايي |
24 |
|
11 |
- ساخت محصولات از لاستيك و پلاستيك |
25 |
|
12 |
- ساخت ساير محصولات كاني و غيرفلزي
|
26 |
|
13 |
- ساخت فلزات اساسي |
27 |
|
14 |
- ساخت محصولات فلزي فابريكي
بجزماشينآلات وتجهيزات |
28 |
|
15 |
- ساخت ماشين آلات و تجهيزات
طبقهبندي نشدهدرجاي ديگر |
29 |
|
16 |
- ساخت ماشين آلات دفتري، حسابداري
ومحاسباتي |
30 |
|
17 |
- ساخت ماشين آلات ودستگاههاي
برق طبقهبندي نشده درجاي ديگر |
31 |
|
18 |
- ساخت راديو، تلويزيون و دستگاهها
و وسايل ارتباطي |
32 |
|
19 |
- ساختابزار پزشكي،ابزاراپتيكي
وابزاردقيق،ساعتهاي مچي وانواعديگرساعت |
33 |
|
20 |
- ساخت وسايل نقليهي
موتوري، تريلرونيم تريلر |
34 |
|
21 |
- ساخت ساير تجهيزات حمل و نقل |
35 |
|
22 |
- ساخت مبلمان ومصونوعات طبقهبندي
نشده در جاي ديگر |
36 |
|
23 |
- بازيافت |
37 |
|
ث |
تأمين برق، گاز و آب |
40و41 |
|
1 |
ـ توليد، انتقال وتوزيع برق |
401 |
|
2 |
ـ پالايش و توزيع گاز طبيعي |
402 |
|
3 |
ـ جمع آوري، تصفيه و توزيع آب |
41 |
|
ج |
ساختمان |
45 |
|
چ |
عمدهفروشي، خردهفروشي وتعمير
وسايلنقليهي
موتوري وكالاهاي شخصي وخانگي |
51، 50و 52 |
|
ح |
هتل و رستوران |
55 |
|
1 |
- هتل |
551 |
|
2 |
- رستوران |
552 |
|
خ |
حمل ونقل، انبارداري و ارتباطات |
60 الي 64 |
|
1 |
- حمل ونقل با راه آهن |
602 |
|
2 |
- حمل ونقل جادهاي |
602 |
|
3 |
- حمل ونقل لولهاي |
603 |
|
4 |
- حمل ونقل آبي |
61 |
|
5 |
- حمل ونقل هوايي |
62 |
|
6 |
- خدمات پشتيباني وكمكي حمل ونقل و
آژانسهاي
مسافرتيا
نبارداري |
63 |
|
7 |
- پست و مخابرات |
64 |
|
د |
واسطهگريهاي مالي |
65 الي 67 |
|
1 |
- بانك |
قسمتي از 65 |
|
2 |
- ساير واسطه گريهاي مالي وفعاليتهاي
جنبي آنها |
67 وقسمتي از 65 |
|
3 |
- بيمه |
66 |
|
ذ |
مستغلات، كرايه وخدمات كسب وكار |
70 الي 74 |
|
1 |
- خدمات واحدهاي مسكوني شخصي |
قسمتي از 70 |
|
2 |
- خدمات واحدهاي مسكوني اجاري |
قسمتي از 70 |
|
3 |
- خدمات واحدهاي غيرمسكوني |
قسمتي از 70 |
|
4 |
- خدمات دلالان مستغلات
|
قسمتي از 70 |
|
5 |
- كرايه و خدمات كسب و كار
|
71الي
74 |
|
ر |
ادارهي
امورعمومي، دفاع و تأمين اجتماعي
|
75 |
|
1 |
-
امور عمومي |
قسمتي از 7511،
7512 الي7514 و 7521 |
|
2 |
- خدمات شهري |
قسمتي از 7511 |
|
3 |
- اموردفاعي |
7522 |
|
4 |
- امور انتظامي |
7523 |
|
5 |
- تأمين اجتماعي |
7530 |
|
ز |
آموزش |
80 |
|
1 |
- آموزش ابتدايي
دولتي |
قسمتي از 801 |
|
2 |
- آموزش ابتدايي خصوصي |
قسمتي از 801 |
|
3 |
-
آموزش متوسطهي
عمومي وفني حرفهاي دولتي |
قسمتي از 802 |
|
4 |
- آموزش متوسطهي
عمومي وفني حرفهاي خصوصي |
قسمتي از 802 |
|
5 |
- آموزش عالي دولتي |
قسمتي از 803 |
|
6 |
- آموزش عالي خصوصي |
قسمتي از 803 |
|
7 |
- آموزش بزرگسالان دولتي |
قسمتي از 809 |
|
8 |
- آموزش بزرگسالان خصوصي |
قسمتي از 809 |
|
ژ |
بهداشت و مددكاري اجتماعي |
85 |
|
1 |
-
بهداشت و درمان دولتي |
قسمتي از
851 |
|
2 |
-
بهداشت و درمان خصوصي |
قسمتي از
851 |
|
3 |
-
خدمات دامپزشكي |
852 |
|
4 |
-
خدمات مددكاري اجتماعي |
853 |
|
س،ش |
ساير خدمات عمومي، اجتماعي و شخصي |
90الي 95 |
|
1 |
-
خدمات تفريحي، فرهنگي و ورزشي |
92 |
|
2 |
-
خدمات مذهبي وسياسي |
919 |
|
3 |
-
خدمات مذهبي وسياسي
|
90،911،912،93و95 |
توضيح آنكه ردهالفبايي ض برحسب فعاليتاصلي دربخش مربوط
آمدهاست وردهالفبايي ص درمحاسبات منظورنشدهاست.
براساس ويرايش سوم
ISIC
ردهي
الفبايي الف (كشاورزي، شكار وجنگلداري) شامل فعاليتهاي
زراعت، باغداري، دامداري، مرغداري، پرورش كرم ابريشم، پرورش
زنبور عسل، خدمات كشاورزي و دامپروري، شكار، جنگلداري و خدمات
وابسته به آن ميباشد.
پوشش موضوعي، منابع اطلاعاتي و روشهاي محاسبهي
ارزش افزوده هريك ازفعاليتهاي فوقالذكر به شرح زير ميباشد:
محدودهي و قلمرو اين فعاليت شامل كاشت محصولات سالانه و
دائمي،احداث ونگهداري باغهاي مثمر و قلمستانهاو
خدمات كشاورزي است.
اين فعاليت
تمامي
بهرهبرداران كشاورزي را كه بهصورت سنتي (خانواربهرهبردار)
وصنعتي (شركتهاي كشت وصنعت زراعي) به توليد محصولات زراعي و
باغي و خدمات كشاورزي در مناطق شهري و روستايي كشور اشتغال
دارند مورد پوشش قرارميدهد.
براي محاسبهي
ارزش توليد محصولات اين فعاليت از روش برونگيري استفاده شده
است.
اطلاعات مقدار توليد از آمارهاي وزارت جهاد كشاورزي و مركز آمار
ايران و اطلاعات قيمت ازآمارهاي قيمت
فروش
محصولات و هزينه خدمات كشاورزي
مركز آمار ايران و شاخص بهاي توليدكنندهي
بانك مركزي اخذ شده است.
اطلاعات مربوط به قيمت برخي از محصولات زراعي و
باغي كه در طرح مزبور وجود نداشته است از طريق آمارگيريهاي
موردي و يا از آمار سازمان جهاد كشاورزي استان بدست آمده است.
تشكيل سرمايه در باغها
ونهالستانها
نيز كه جزيي
از ستاندهي
اين بخش راتشكيل ميدهد با استفاده از اطلاعات
مربوط به سطح زيركشت نهالستانها
وباغات ميوه حاصل از آمارهاي وزارت جهاد كشاورزي و ارزش تشكيل
سرمايه در باغها
و نهالستانها
حاصل از طرح بهرهبرداريهاي مركز آمار ايران و شاخص بهاي
توليدكنندهي
گروه كشاورزي بانك مركزي محاسبه شدهاست.
مصرف واسطهي
اينفعاليت بااستفاده از اطلاعات مربوط به هزينهي
توليدات كشاورزي دريافت شده از وزارت جهادكشاورزي وارزش مصرف
واسطه طرح آمارگيري بهرهبرداريهاي كشاورزي مركز آمار ايران
محاسبه شدهاست مصرف واسطهي
استاني اين فعاليت با استفاده از ضرايب حاصل از نتايج استاني
طرح آمارگيري از فعاليتهاي زراعت و باغداري ويژه حسابهاي ملي مركز
آمار ايران براورد
شده است.
ارزش توليد گل وگياهان زينتي وقارچ با استفاده از آمارهاي
ثبتي موجود در دفتر "امور گل و گياهان زينتي، دارويي و قارچهاي
خوراكي " وزارت جهادكشاورزي و شاخص بهاي توليدكنندهي
گروه كشاورزي و ارزش مصرف واسطه آن بااستفاده از نتايج طرح
آمارگيري مركز آمار ايران محاسبه شده است.
ارزش ضايعات پس ازتوليد نيز بااستفاده از ضرايب حاصل از نتايج
استاني طرح آمارگيري از فعاليتهاي زراعت و باغداري ويژه حسابهاي
ملي مركز آمار ايران براورد
شده است.
ارزش ساير توليدات زراعت و باغداري از جمله توليد پس
چر و سر چر محصولات زراعي و باغي معادل هزينهي
اختصاص يافته در فعاليت دامداري با استفاده از ضرايب حاصل از
نتايج استاني طرح آمارگيري از فعاليتهاي زراعت و باغداري، دامداري
سنتي و پرورش طيور خانگي ويژهي حسابهاي ملي مركز آمار ايران و طرحهاي
موردي در نظر گرفته شده است.
خدمات كشاورزي و دامپروري
براورد ارزش ستانده ومصرف واسطهي
فعاليت خدمات كشاورزي و دامپروري ازروش مصرف انجام شدهاست.
بهاين ترتيب كه هزينههاي اختصاص يافته به خدمات كشاورزي و
دامپروري در فعاليتهاي زراعت، باغداري، دامداري، گل و گياهان
زينتيو قارچ، گاوداريهاو مرغداريهاي صنعتي معادل ارزش ستاندهي
اين بخش در نظر گرفتهشده و با توجه به اطلاعات مربوط به
ساختار هزينه طرح آمارگيري نمونهاي كشاورزي سالهاي قبل، مصرف
واسطه آن براورد شدهاست.
براي محاسبهي
ستاندهي
زراعت و باغداري به قيمتهاي ثابت سال 1376، ارزش ستاندهي
بيش از 30 محصول عمدهي آن با استفاده از مقادير توليد هريك از
محصولات مورد نظر در سال جاري و قيمت آنها در سال پايه به روش
مستقيم محاسبه شده است.
اين فعاليت شامل پرورش انواع دام، انواع
ماكيان، زنبور عسل، كرم ابريشم و توليد فراوردههاي آنها و نيز
فعاليت شكار مي باشد. اين فعاليتها كليهي بهره برداراني را كه
به صورت سنتي و صنعتي به توليد محصولات دامي درمناطق شهري و
روستايي كشور اشتغال دارند، تحت پوشش قرار مي دهد.
ارزش ستاندهي
بخش دامداري معادل مجموع ارزش توليد شير، توليد دام زنده، رشد
فيزيكي دام، توليد پشم، مو، كرك و كود دامي است
.
به
طور كلي فعاليت پرورش حيوانات در ايران به دو
صورت صنعتي و سنتي انجام ميگيرد. ارزش ستانده و مصرف واسطهي
دامداريهاي
سنتي با استفاده از مقادير توليد شير، دام زنده، كود، پشم، مو و
كرك دريافت شده از نتايج سرشماري عمومي كشاورزي سازمان جهاد
كشاورزي و نتايج طرح آمارگيري از دامداري سنتي و پرورش طيور خانگي
ويژهي
حسابهاي ملي و قيمت فروش محصولات و هزينهي
خدمات كشاورزي مركز آمار ايران محاسبه ميشود.
. ارزش تشكيل سرمايه دامهاي
سرمايهاي و غير سرمايهاي دامداري سنتي كه جزئي از ستاندهي
بخش را تشكيل ميدهد با استفاده از نتايج استاني طرح آمارگيري از
دامداري سنتي و پرورش طيور خانگي ويژهي حسابهاي ملي محاسبه ميشود.
اطلاعات مورد نياز گاوداريهاي صنعتي با استفاده از اطلاعات
دريافت شده از معاونت امور دام وزارت جهادكشاورزي و نتايج طرح
آمارگيري از گاوداريهاي صنعتي ويژهي
حسابهاي ملي محاسبه شدهاست.
ارزش ستانده، مصرف واسطه مرغداري گوشتي ازنتايج طرح آمارگيري
از مرغداريهاي گوشتي ويژهي
حسابهاي ملي و
اطلاعات دريافت شده از معاونت امور دام وزارت
جهاد كشاورزي محاسبه ميشود.
ارزش ستانده، مصرف واسطه مرغداريهاي پرورش دهندهي
مرغ تخمگذار و پولت، مرغ مادر، مؤسسات جوجهكشي، مرغ لاين و
اجداد با استفاده از نتايج سرشماري از مؤسسات پرورش دهندهي
مرغ مادر، مرغ تخمگذار و پولت و مؤسسات جوجهكشي، لاين و اجداد
و اطلاعات دريافت شده از معاونت امور دام وزارت جهاد
كشاورزي
محاسبه شده است.
اطلاعات مورد نياز مرغداريهاي سنتي با استفاده از اطلاعات
دريافت شده از معاونت امور دام وزارت جهادكشاورزي و نتايج طرح
آمارگيري از بهرهبرداريهاي دامي ويژهي
حسابهاي ملي محاسبه شده است
.
ارزش ستانده و مصرف واسطهي
فعاليت پرورش كرم ابريشم با استفاده از مقادير توليد
گرفته
شده از سازمان جهاد كشاورزي و قيمت فروش محصولات و هزينهي
خدمات كشاورزي و نتايج طرح بهرهبرداريهاي
كشاورزي مركز آمار ايران و طرحهاي
موردي محاسبه شده است.
ارزش ستانده ومصرف واسطهي
فعاليت زنبور عسل با استفاده از آمار معاونت امور دام وزارت
جهادكشاورزي و قيمت
فروش محصولات وهزينه خدمات كشاورزي ونتايج طرح
آمارگيري ازبهرهبرداريهاي دامي محاسبه شده است
.
ارزش ستاندهي
فعاليت شكار با استفاده ازتعداد پروانه هاي شكار انتفاعي مجوز داده
شده به شكارچيان و متوسط قيمت گونه هاي شكار و ارزش مصرف واسطه آن با
استفاده از نتايج طرح آمارگيري نمونهاي
از شكارچيان و همچنين اطلاعات تكميلي دريافت شده از ادارهي
كل محيط زيست استانها
و ارزش مصارف واسطهي
آن با استفاده از نتايج طرح آمارگيري نمونهاي از شكارچيان
محاسبه شده است. ستانده به قيمت ثابت فعاليتهاي دامداري،
مرغداري، پرورش كرم ابريشم و پرورش زنبور عسل و شكار در هر سال
بااستفاده از شاخص قيمت توليد كننده و ارزش
ستانده به قيمت جاري هريك از محصولات با روش تعديل محاسبه
شده است.
محدوده و پوشش اين فعاليت شامل فعاليتهاي قطع
اشجار، برداشت چوب، توليد ذغال، كاشت مجدد، جمعآوري محصولات
خودروي جنگلي و مرتعي، ايجاد جادههاي جنگلي،انجام عمليات
عمراني جنگل و مرتع،
آبخيزداري،
تنگكردن، حفاظت و حراست جنگل و مرتع ميباشد.
از آنجا
كه
جنگلهاي
كشور ملي بوده اداره و تصدي آنها توسط سازمان جنگلها
و مراتع كشور صورت ميگيرد، اطلاعات مورد نياز براي محاسبهي
ارزش ستانده و مصرف واسطهي
اين فعاليت اعم از فعاليتهاي بخش دولتي و خصوصي از طريق
قانون بودجه و اطلاعات موجود در ادارههاي
كل منابع طبيعي استانها
قابل دسترسي است. اطلاعات مورد نياز از سازمان مربوط دريافت و پس از
تطبيق و مقايسه با ارقام درقانون بودجهي
كل كشور استفاده شدهاست.
قيمت جاري ستانده هريك از محصولات جنگلي با استفاده از شاخص
قيمت عمدهي فروشي محصولات جنگلي از روش تعديل به قيمت ثابت
تبديل شده است.
از آنجا كه ستاندهي
سرجنگلداريها شامل فعاليتهاي راه سازي نيز ميباشد، براي
محاسبهي
ستانده به قيمت ثابت اين بخش از فعاليت جنگلداري از شاخص
دستمزد كارگر ساختماني نيز استفاده شده است.
براي محاسبهي
ستانده اين فعاليت به قيمت ثابت از روش تعديل مضاعف استفاده
شده است.
محدودهي اين بخش شامل ماهيگيري، پرورش وتكثير ماهي و ساير
آبزيان و صيد سايرانواع آبزيان در آبهاي
داخلي وساحلي و آزاد بهصورت سنتي وصنعتي توسط شركت شيلات،
شركتهاي تعاوني صيادي وشركتهاي صيد صنعتي وشناورهاي مستقل
صيادي و نيز انجام خدمات مربوط به صيد و پرورش و تكثير ماهي و
ساير آبزيان مي باشد.
براي براورد ارزش ستانده ومصرف واسطهي
اين بخـش از اطلاعات ثبتي و نتايج آمارگيريها و بررسيهاي
انجام شده توسط شركت شيلات ايران و ادارههاي
كل شيلات استان استفاده شده است
.
از نتايج آمارگيري نمونهاي سالهاي
قبل
به منظور
محاسبه
ساختار هزينهي
اين بخش و نيز نتايج آمارگيري از كارگاههاي
پرورش آبزيان و براوردهاي
كارشناسي در مورد صيد قاچاق استفاده شده است.
لازم به توضيح است كه آن بخش ازارزش ستانده مربوط به
عملآوري خاويار كه فعاليت صنعتي ميباشد، بهدليل عدم امكان
جداسازي ازفعاليت ماهيگيري دراين بخش منظور شد.
ستاندهي
ماهيگيري به قيمت ثابت با استفاده از مقدار توليد هريك از انواع
ماهي در هريك از سالهاي جاري مورد نظر و قيمتهاي سال 1376 اين
محصولات، محاسبه شده است.
فعاليت استخراج معدن شامل استخراج و عملآوري كليهي مواد كاني
است كه در طبيعت بهصورت موادجامد(مانند زغالسنگ وكانيهاي
فلزي)، مواد مايع (مانند نفت خام) و يا بهصورت گاز (مانند
گازطبيعي) وجود دارند.
در محدودهي اين
فعاليت استخراج معادن تحتالارضي و سطحالارضي
ونيز كليهي فعاليتهاي كانهآرايي
كه به منظور آمادهسازي مواد خام براي
فروش در بازار صورت ميگيرد و عموماً نزديك معدن
يا درمحل آن انجام ميشود، منظور ميگردد.
استخراج زغالسنگ،
استخراج نفتخام و گازطبيعي وخدمات جنبي آنها، استخراج اورانيم
وتوريم، كانههاي فلزي آهني، سنگ، شن، ماسه وخاك رس، نمك،
كانيهاي شيميايي وكود و ساير معادن طبقهبندي نشده از جمله
فعاليتهاي بخش استخراج معادن ميباشد.
منابع اطلاعاتي و روش براورد ارزش ستانده، مصرف واسطه و ارزش
افزودهي
زير بخشهاي فعاليت استخراج معادن به شرح زيرميباشد.
فعاليت
استخراج نفت خام و گازطبيعي توسط شركت ملي نفت ايران صورت
ميگيرد.
اين شركت تا سال1373 كنترل و ادارهي
كليهي فعاليتهاي استخراج، پالايش، خطوط لوله و توزيع را
برعهده داشت ولي ازسال 1373 صرفاً كنترل و اداره فعاليت
استخراج نفت خام و گازطبيعي را عهدهدار شد.
ادارهي
سايرفعاليتهاي شركت نفت توسط شركت ملي پالايش و پخش
فراوردههاي نفتي انجام ميگيرد.
لذا ازسال 1373 به بعد كليهي مصرف واسطهي
شركت ملي نفت ايران به عنوان مصرف واسطه فعاليت استخراج نفت
خام وگازطبيعي درنظر گرفته شده است
.
با توجه به اين مطلب ارزش مصرف واسطه اين فعاليت با استفاده
از ارقام ترازنامه شركت ملي نفت ايران محاسبه شده است
.
شايان
ذكر است كه آن دسته از فعاليتهاي ساختماني كه مستقيماً به
استخراج نفت خام وگازطبيعي مربوط ميشود، در
ISIC,ReV.2
در بخش ساختمان طبقهبندي شده بود، لذا براي محاسبات سالهاي 72
-1370اين فعاليتها در بخش ساختمان درنظر گرفته شدهاست.
ليكنبا توجه به اينكه در
ISIC,ReV.3
اين فعاليت ازبخش ساختمان منتزع و در بخش استخراج نفت خام و
گازطبيعي طبقهبندي شده است، در محاسبات سالهاي 1373 به بعد،
اطلاعات شركت ملي حفاري كه فعاليتهاي ساختماني استخراج نفت
خام و گازطبيعي را
انجام ميدهد، در اين رشته فعاليت در نظر گرفتهشد.
ارزش ستاندهي
نفت خام و گازطبيعي به تفكيك نفت خام صادراتي، نفت خام
خوراك پالايشگاهها،
گاز طبيعي، بازيافتهاو نفت خام ارسالي جهت واردات فراورده به
ترتيب ازقانون بودجهي
كل كشور، ترازنامه شركت ملي نفت ايران، ترازنامه شركت ملي گاز
ايران، عملكرد واقعي بودجهي
شركت ملي نفت ايران و بالاخره حاصلضرب
مقدار نفت خام ارسالي جهت واردات فراورده و ارزش يك بشكه نفت
صادراتي حاصل شده است.
بايد
اشاره
شود
كه چون تاقبل از سال 1373 فروش گاز از شركت ملي نفت به شركت
ملي گاز، در ترازنامهي
اين شركتها منظور نميشد، لذا در محاسبات مربوط به سالهاي 1370
الي 1372 براي آن تعيين ارزش ميشد.
اين مبادله از سال 1373 به بعد در ترازنامهي
شركتهاي مزبور بهصورت مبادله واقعي انعكاس يافت، به اين
لحاظ از سال 1373 به بعد بااستفاده از ترازنامهي
شركت ملي گاز، ارزش گاز مبادله شده بهعنوان بخشي ازارزش
ستاندهي
فعاليت استخراج نفت خام و گازطبيعي و بخشي از مصرف واسطهي
فعاليت شركت ملي گازايران براورد و منظور گرديد.
مقادير سه قلم عمدهي ستاندهي
اين فعاليت كه عبارت از مقدار صادرات نفت خام، مقدار نفت خام
خوراك پالايشگاهها
و مقدار گاز تحويلي به شركت ملي گاز ايران است بهطور مستقيم در
قيمت هريك از اقلام مذكور در سال1376 ضرب و ستاندهي
آنها به قيمت ثابت محاسبه شده است.
در محاسبات حسابهاي منطقهاي فعاليت استخراج نفت خام و گاز طبيعي
از زمره فعاليتهايي است كه فقط در استانهاي فارس، خراسان،
لرستان، هرمزگان، قم، كرمانشاه، خوزستان، كهگيلويه و بويراحمد،
بوشهر، ايلام و نيز در استان تهران به علت استقرار دفاتر مركزي
شركت ملي نفت ايران صورت ميگيرد. ستاندهي
اين فعاليت در استان تهران طبق قواعد تعيين شده، از جمع مصارف
واسطه، جبران خدمات كاركنان، مصرف سرمايهي
ثابت و ساير مالياتهاي
بر توليد محاسبه شده كه اطلاعات مورد نياز نيز به
صورت ثبتي از شركت ملي نفت ايران
گرفته
شده است. در ضمن فعاليت استخراج نفت خام و گاز طبيعي
در فلات قاره
و نفت و گاز پارس طبق تعريف در فرامنطقه منظور شده است.
اطلاعات مورد نياز اين بخش از صورتهاي
مالي و شاخصهاي
مقدار توليد به
صورت ثبتي از شركت ملي نفت ايران
تأمين
ميشود.
ارزش ستانده ومصرف واسطه ساير معادن كشور شامل
معادن آهـن، زغالسنگ،
روي، مس، طلا، سنگ، شن و ماسه و...
با استفاده از نتايج استاني طرح آمارگيري از معادن در حال
بهرهبرداري كشور، كه هر ساله توسط مركز آمار ايران صورت ميگيرد،
محاسبه ميشود.
شايان
توضيح است كه فعاليت استخراج خاكرس چون عموماً توأم و همزمان
با فعاليت آجرپزي صورت ميگيرد، در بخش صنعت منظور شده اسـت.
ستاندهي
فعاليت استخراج ساير معادن به تفكيك انواع مختلف مواد معدني
توليد شده بهصورت محاسبهي
مستقيم با استفاده از مقادير هريك از مواد معدني در سال جاري
مورد نظر و قيمت آنها در سال پايه محاسبه شده است.
فعاليت صنعت يا ساخت شامل تغيير شكل فيزيكي يا شيميايي مواد به
منظور توليد كالاهاي جديد در كارگاهها
و يا منازل ميباشد.
اين بخش، مونتاژ قطعات تشكيلدهندهي
محصولات صنعتي و بازيافت مواد زائد را نيز شامل ميشود.
بخش صنعت گسترهي
وسيعي از انواع فعاليتهاي صنعتي است كه انطباق آن در
طبقهبندي ويرايش سوم و دوم
ISIC
به شرح جدول زير ميباشد:
جدول
ب - انطباق طبقه بندي فعاليتهاي صنعتي بازنگري سوم
ISIC
بابازنگري دوم
ISIC
|
كد
ISIC
ويرايش سوم |
شرح فعاليت |
كد
دورقمي
ISIC
ويرايش دوم |
شرح فعاليت |
|
15
16 |
ساخت محصولات غذايي وانواع
آشاميدنيها
ساخت محصولات از توتون وتنباكو |
31 |
صنايع مواد غذايي، آشاميدني و دخانيات
|
|
17
18
19 |
ساخت منسوجات
ساخت پوشاك، عمل آوردن ورنگ كردن خز
دباغي و پرداخت چرم، ساخت چمدان،
كيف دستي، زين،يراق و انواع پاپوش |
32 |
صنايع نساجي، پوشاك و چر م
|
|
20
3610 |
ساخت چوب ومحصولات چوبي و چوب پنبه
به استثناي مبلمان، ساخت كالا از ني و مواد حصيري،
ساخت كاغذ ومحصولات كاغذي
مبلمان |
33 |
صنايع چوب ومحصولات چوبي
|
|
21
22
|
22 ساخت كاغذ ومحصولات كاغذي
انتشار، چاپ وتكثيررسانههاي ضبط شده
|
34 |
صنايع كاغذ، مقوا، چاپ وانتشار |
|
23
24
25
3720 |
ساخت كك، فراوردههاي حاصل از تصفيهي
نفت وسوختهاي هستهاي
ساخت مواد شيميايي ومحصولات شيميايي
ساخت محصولات از لاستيك وپلاستيك
بازيافت ضايعات وخردههاي غيرفلزي
|
35 |
صنايع شيميايي، نفت، زغال سنگ،
لاستيك وپلاستيك
|
|
26 |
ساخت سايرمحصولات كاني غيرفلزي |
36 |
صنايعمحصولاتكانيغيرفلزي
بجزنفتوزغالسنگ |
|
27
3720 |
ساخت فلزات اساسي
بازيافت ضايعات وخردههاي فلزي
|
37 |
صنايع فلزات اساسي |
|
28
29
30
31
32
33
34
35 |
ساختمحصولات فلزي
فابريكيبهجزماشينآلاتوتجهيزات
ساخت ماشين آلات وتجهيزات طبقهبندي
نشده درجاي ديگر
ساخت ماشين آلات دفتري، حسابداري
ومحاسباتي
ساخت ماشين آلات ودستگاههاي
برقي طبقهبندي نشده درجاي ديگر
ساخت راديو،تلويزيون ودستگاهها
ووسايل ارتباطي
ساخت
ابزارپزشكي، ابزاراپتيكي وابزاردقيق ساعتهاي
مچي وانواع ديگر ساعت
ساخت وسايل نقليهي
موتوري، تريلرونيم تريلر
ساخت سايرتجهيزات حمل و نقل |
38
|
صنايع ماشينآلات وتجهيزات
و ابزار و محصولات فلزي |
|
369 |
مصنوعات طبقهبندي نشده در جاي ديگر |
39 |
صنايع متفرقه |
براي دسترسي به اطلاعات فعاليتهاي صنعتي اين فعاليتها به چهار
گروه زير تقسيم ميشوند:
- كارگاههاي
صنعتي داراي مشخصات نام ونشان
- كارگاههاي
صنعتي نظامي و دفاعي
- كارگاههاي
صنعتي پنهان و غيرمشهود
- خانوارهاي داراي فعاليت صنعتي
بخش عمدهي اطلاعات مورد نياز فعاليتهاي صنعتي با استفاده از
نتايج استاني سرشماري از كارگاههاي
صنعتي داراي ده نفر كاركن و بيشتر مورد محاسبه قرار گرفته است
.
اطلاعات مربوط به كارگاههاي
صنعتي كمتر از ده
نفر
كاركن با استفاده از نتايج
آمارگيري
از كارگاههاي صنعتي كمتراز ده نفر كاركن سال 1381محاسبه شده است.
اطلاعات مربوط به كارگاههاي
صنعتي تحت پوشش وزارت دفاع به دليل محرمانه بودن آنها با
استفاده از قانون بودجهي
كل كشور محاسبه و به فعاليت مربوط منتسب شده است
.
بخشي از فعاليتهاي صنعتي به صورت غيرمتشكل و در كارگاههاي
نامشهود صورت مي گيرد.
از اين جهت دسترسي به اطلاعات آنها از طريق مراجعهي
مستقيم به واحدهاي توليد كننده امكان پذير نمي باشد.
اين كارگاهها
كه عمدتا" به توليد
مواد
غذايي و آشاميدني و توليد پوشاك اشتغال دارند به دليل غيرمشهود
بودن در سرشماريها فهرست نمي شوند. لذا اطلاعات آنها از طريق
عرضه و تقاضاي محصولات توليد شده توسط كارگاههاي
مذكور براورد شده است
.
براي براورد اطلاعات خانوارهاي داراي فعاليت صنعتي از اطلاعات
تفصيلي سرشماري عمومي صنعت ومعدن و جداول داده ستانده سال 1380
استفاده شدهاست.
ستاندهي
كليهي فعاليتهاي صنعتي با استفاده از شاخص حجم لاسپيرز براي
ستاندهي
هر يك از فعاليتها در سال مورد نظر از طريق برونگيري ارزش
ستاندهي
فعاليتهاي مذكور در سال پايهي
1376 به قيمت ثابت محاسبه شده است.
ث ـ
تأمين برق، گاز وآب
رشته فعاليت برق شامل توليد برق توسط نيروگاههاي
گازي، آبي، گازوئيلي، سيكل تركيبي و همچنين انتقال برق از
نيروگاههاو
توزيع برق توسط شركتهاي توزيع ميباشد.
مجموعهي
فعاليتهاي مزبور توسط شركتهاي برق منطقهاي، مديريتهاي توليد
نيروي برق، شركت توانير، شركتهاي توزيع برق وابسته به وزارت
نيرو و شركتهاي خصوصي صورت ميگيرد.
اطلاعات مورد نياز براي براورد ارزش ستانده ومصرف واسطهي
اين فعاليت با استفاده از صورت حسابها و تكميل پرسشنامه بر
مبناي اطلاعات تفصيلي شركتهاي برق منطقهاي، مديريتهاي توليد
نيروي برق، شركت توانير و شركتهاي توزيع برق حاصل شده است.
بعضي از شركتهاي برق منطقهاي در انجام فعاليتهاي
مربوط به خود چند استان را
زير
پوشش دارند. در چنين مواردي شركت مزبور در استان محل استقرار خود
منظور شده است.
در اين فعاليت ستانده به قيمت ثابت به تفكيك انواع مصرف
برق بهصورت برق خانگي، عمومي، تجاري، صنعتي، كشاورزي و ساير
با استفاده از اطلاعات مربوط به مقادير هريك از انواع مصرف برق
در سال جاري مورد نظر و قيمت واحد هريك از آنها در سال پايهي
1376 محاسبه شده است.
اين فعاليت شامل پالايش گاز در پالايشگاههاي
گاز و توزيع آن بين مصرفكنندگان صنعتي، تجاري وخانگي ميباشد.
لازم به توضيح است كه استخراج گاز در محدودهي فعاليت استخراج
معادن طبقهبندي شده و نمزدايي و شيرينكردن آن در پالايشگاه و
توزيع آن بين مصرفكنندگان مختلف داخلي وخارجي، بهصورت توزيع
داخلي و صادرات گاز، در فعاليت توزيع گازطبيعي منظور ميشود..
چون اين فعاليت توسط شركتهاي گاز استانها،
خطوط لوله
و پالايشگاههاي
گاز صورت ميگيرد، لذا اطلاعات لازم براي محاسبهي
ارزش ستانده و مصرف واسطه اين فعاليت با استفاده از صورتهاي
مالي بخش ستادي
شركت ملي گاز ايران،
شركتهاي گاز استانها
خطوط لوله
و پالايشگاههاي
گاز حاصل شده است.
لازم به توضيح است كه در برخي سالها بخشي از گاز توليد شده در
داخل كشور به خارج صادر شده است كه ارزش مالي صادرات مزبور
نيز درتوليد و توزيع گاز طبيعي همان سال منظور شده است.
شايان
توضيح است كه علت
رشد اندك
ارزش افزودهي
توزيع گاز طبيعي در سال 1380 عمدتاَ به دليل مستقل شدن شركتهاي گاز
استانها
و پالايشگاهها
در سال مزبور است .بدين معني كه فعاليت توزيع و پالايش گاز طبيعي بر
عهدهي
25 شركت گاز استان و
5
پالايشگاه قرار داده شده و شركت ملي گاز ايران نقش ستادي و مديريتي
رابه عهده گرفته است . اين امر موجب پيدايش هزينه هاي اضافي شده است كه
در مصرف واسطه اين فعاليت متجلي شده است .
ستاندهي
اين فعاليت به قيمت ثابت به تفكيك اقلام عمدهي ستانده يعني
فروش گاز و صادرات مايعات گازي با استفاده از مقدار فروش گاز و
مقدار صادرات مايعات گازي در سال جاري مورد نظر و قيمت واحد
هريك از آنها بهطور مستقيم محاسبه شده است و ضمناً ساير
ستاندههاي اين فعاليت با استفاده از شاخص ضمني حاصل از كل
ستاندهي
اصلي آن محاسبه شده است.
محدودهي اين فعاليت شامل استحصال و تأمين آبهاي
سطحالارضي و تحتالارضي بهصورت برداشت آب رودخانهها، سدها، چاهها
و قناتها
واستفاده از آنها در مصرف كشاورزي، صنعتي، خدماتي و خانگي
(آبشرب خانوار) ميباشد.
علاوهبرآن تأمين آب توسط
كارگاههاي
آب شيرينكن در محدودهي اين فعاليت قرار دارد.
قسمت اعظم فعاليت جمعآوري، تصفيه وتوزيع آب توسط شركتهاي آب
منطقهاي، شركتهاي آب و فاضلاب، شركتهاي بهرهبرداري آب و
شركتهاي خصوصي، مديريت و اداره ميشود.
تأمين وتوزيع آب شرب خانوارهاي روستايي كشور نيز
توسط
شركت مهندسي آب و فاضلاب كشور
هدايت
ونظارت مي شود.
براي محاسبهي
ارزش ستانده و مصرف واسطه آب از اطلاعات تفصيلي سازمآنهاي آب
منطقهاي و شركتهاي آب و فاضلاب وشركتهاي بهرهبرداري آب
استفاده شده است.
علاوه براين درسال 1380 طرح مشتركي با همكاري سازمانهاي
آب منطقهاي وزارت نيرو تحت عنوان "طرح آمارگيري از چاههاي
آب" اجرا شد كه نتايج حاصل ازآن به عنوان اطلاعات پايه براي
براورد ارقام مورد نياز چاههاي
آب در هر يك از سالهاي مورد نظر شد.
در ضمن اطلاعات تكميلي اين بخش ازفعاليت آب هرساله از
شركت مديريت
منابع
آب اخذ ميشود.
اطلاعات مورد نياز چاههاي
آب براي هر استان با استفاده از ارقام محاسبه شده در سطح ملي
و به روش كل به جزء محاسبه ميشود.
برخي از شركتهاي آب منطقهاي در قالب واحدهاي امور آب استان چند
استان را
زير
پوشش خود دارند. در اين حالت فعاليت هر يك از واحدهاي امور آب در
استان محل استقرار آنها
منظور شده و واحد ستادي در استان محل استقرار شركت آب منطقهاي منظور
ميشود.
تأمين و
توزيع آب شرب خانوارهاي روستايي را شركتهاي آب و فاضلاب روستايي به
عهده دارند
اما به
دليل
غير واقعي بودن اطلاعات
ارائه
شده توسط
شركتهاي مذكور
و
همچنين عدم پوشش كامل استانها
محاسبههاي
مربوط به فعاليت تصفيه و توزيع آب شرب مناطق روستايي با
استفاده از ارقام مصرف خانوارهاي روستايي حاصل از طرح
"آمارگيري هزينه و درامد خانوارهاي روستايي" و اطلاعات
گرفته
شده از شركتهاي آب و فاضلاب
شهري
و نيز براوردهاي
كارشناسي سازمان جهاد كشاورزي استان انجام ميشود.
ستانده به قميت ثابت در اين فعاليت در سه گروه شركتهاي آب
منطقهاي، شركتهاي آب و فاضلاب و ساير فعاليتهاي جمعآوري،
تصفيه وتوزيع آب محاسبه شده است.
ستاندهي
شركتهاي آب منطقهاي با استفاده از اطلاعات حجم انواع آب
مصرفي به تفكيك آب كشاورزي، آب شرب و آب صنعتي در سال جاري
مورد نظر و قيمت واحد هر يك در سال پايه 1376 بهطور مستقيم
محاسبه شده است.
ستاندهي
شركتهاي آب و فاضلاب، نيز با استفاده از اطلاعات حجم آب مصرفي
در سال جاري مورد نظر و قيمت واحد آب مصرفي در سال پايه بهطور
مستقيم محاسبه شده است.
همهي
فعاليتهايي كه محصول آنها بهصورت
ثابت و غيرمنقول در اشكال مختلف ساختمان و بنا تجسم مييابد
فعاليت ساختمان ناميده ميشود،اعم از اينكه براي ايجاد بناو
ساختمان جديد و يا براي تعميرات جزئي و اساسي يا تخريب و
بازسازي باشد.
محدودهي اين فعاليت شامل احداث ساختمانهاي
مسكوني و ساير ساختمانها
است.
ساير ساختمانها
شامل موارد زيراست:
ساختمانهاي
صنعتي، آموزشي، بهداشتي، ورزشي، تجاري و ساختمانهاي
زيربنايي از قبيل سد، سيلو، بندر، تونل، پل، جاده، راهآهن،
فرودگاه، مترو، خط انتقال نيرو و...
ضمناً تعميرات اساسي و جزئي ساختمانهاي
موجود نيز در اين فعاليت منظور ميشود.
باتوجه به اينكه توليد بخش ساختمان بهعنوان تشكيل سرمايه
مورد استفاده قرارميگيرد وتعميرات جزئي آن، توسط رشته فعاليتها
ياخانوارها به مصرف واسطه يا نهايي ميرسد، يكي از روشهاي
محاسبهي
ارزش ستاندهي
اين بخش، محاسبه از روش مصرف است.
در اين روش براي تعيين تشكيل سرمايه و تعميرات جزئي در
ساختمان توسط رشته فعاليتها ازنتايج طرحهاي آمارگيري مركز آمار
ايران و اطلاعات ثبتي اخذ شده از سازمانها،
مؤسسات و شركتها استفاده شده است و درمواردي كه اين اطلاعات
در دسترس نبود با بهكارگيري شاخصهاي
مختلفي از قبيل متوسط تعميرات جزئي يك خانوار شهري، هزينههاي
ساختماني دولت، سرمايهگذاري بخش خصوصي در فعاليتهاي ساختماني
درنقاط شهري، سطح زيربناي پروانههاي ساختماني، هزينهي
يك مترمربع ساختمان تكميل شده در نقاط شهري اطلاعات سالهاي
قبل بهنگام شدهاست
.
براي محاسبهي
تشكيل سرمايه و تعميرات جزئي ساختمان انجام شده توسط خانوارها
از نتايج طرح آمارگيري هزينه و درامد خانوارهاي شهري و روستايي
مركز آمار ايران استفاده شدهاست.
محاسبات انجام شده به روش
بالا
ازطريق جمعآوري اطلاعات مربوط به تشكيل سرمايهي
ساختمان توسط بخشهاي نهادي، خانوارها، مؤسسات غيرانتفاعي خصوصي
در خدمت خانوارها، دولت، شركتهاي دولتي و ساير رشته فعاليتها
كنترل شد وباتوجه به برابري نسبي مجموع ارزش تشكيل سرمايهي
بخشهاي نهادي با نتايج روش مصرف،
درستي
محاسبات تأييد گرديده است.
از آنجا كه
اطلاعات مورد نياز براي انجام محاسبهها
در سطح استانها
از دقت لازم برخوردار نبوده و به طوركامل نيز در دسترس نميباشد براي
رسيدن به اطلاعات مورد نياز، روش تسهيم اطلاعات در سطح ملي با استفاده
از شاخصهايي
نظير سهم ايجاد ساختمان از بودجهي
عمراني دولت در استانها،
هزينهي
يك متر مربع بنا در استانها،
به
كار گرفته شده است.
ستاندهي
رشته فعاليت ساختمان به قيمت ثابت در چهار گروه ساختمانهاي
مسكوني، غيرمسكوني، زيربنائي و تعميرات جزئي بهطور جداگانه
محاسبه شده است.
ستاندهي
ساختمانهاي
مسكوني و غيرمسكوني و تعميرات جزئي به قيمت جاري در سال مورد
نظر با استفاده از تغييرات هزينهي
يك متر مربع زيربناي ساختمآنهاي تكميل شده، شاخص قيمت خدمات
ساختماني و شاخص قيمت مصالح ساختماني در سال مورد نظر از طريق
تعديل به قيمت ثابت سال1376 محاسبه شده است.
در محاسبهي
ستاندهي
ساختمانهاي
زيربنائي به قيمت ثابت علاوه بر شاخصهاي مذكور تغييرات مقدار
خطوط راه آهن و قدرت عملي نيروگاهها
نيز مورد توجه قرارگرفته است.
محدودهي اين رشته فعاليت براساس ويرايش سوم
ISIC
شامل كليهي كارگاههايي
است كه به صورتي نسبت به خريد وفروش كالاها و تعميرات آنها
اقدام ميكنند.
شايانذكراست
آنگونه
تعميراتي كه همراه باساخت است، در اين رشته فعاليت منظور
نميشود.
براي محاسبهي
اطلاعات مورد نياز فعاليت تعمير وسايل نقليهي
موتوري و كالاهاي شخصي و خانگي از نتايج طرحهاي آمارگيري از
كارگاههاي
تعمير وسايل نقليهي
موتوري و وسايل شخصي و خانگي، آمارگيري از هزينه و درامد
خانوارهاي شهري و روستايي كشور و آمارگيري از قيمت كالاها و
خدمات شهري مركز آمار ايران استفاده بهعمل
آمدهاست.
ارزش ستاندهي
فعاليت عمده فروشي و خرده فروشي كالاها باتوجه به ميزان مصرف
هريك از بخشهاي نهادي از كالاهاي كشاورزي، معدني و صنعتي عرضه
شده (ستانده و واردات) وتعيين سهمي ازآن كه افزودهي
عمده فروشي و خردهفروشي به آن تعلق ميگيرد و اعمال ضرايب
افزوده بازرگاني منتج ازنتايج طرحهاي آمارگيري از كارگاههاي
خريد و
فروش كالا محاسبه شده است.
مصرف واسطهي
فعاليتهاي عمده فروشي وخردهفروشي و تعميرات، براساس ساختار
هزينه طرحهاي آمارگيري از كارگاههاي
محل خريد و فروش كالا و تعميرات محاسبه شدهاست.
ستانده به قيمت ثابت عمده فروشي و خردهفروشي با استفاده از
ستاندهي
اين فعاليت و شاخصهاي عمدهي فروشي و قيمت كالاها و خدمات
مصرفي در سال جاري مورد نظر و از طريق روش تعديل محاسبه شده
است.
ستانده به قيمت ثابت فعاليت تعميرات وسايل نقليهي
موتوري و كالاهاي شخصي وخانگي با استفاده از ستاندهي
سال جاري هريك از فعاليتهاي تعميراتي و شاخص قيمت توليدكنندهي
فعاليتهاي مزبور در سال جاري از طريق روش تعديل محاسبه شده
است.
محدودهي اين فعاليت شامل كليهي هتلها،
مسافرخانهها، زائرسراها، پانسيونها
و خوابگاههاي
دولتي ميباشد.
اطلاعات مورد نياز اين فعاليت از نتايج طرحهاي آمارگيري از
اقامتگاههاي
عمومي ويژهي
حسابهاي ملي، طرحهاي هزينه و درامد خانوارهاي شهري و روستايي
و آمارگيري نمونهاي از هتلهاي
بزرگ وابسته
به سازمانها
و نهادهاي دولتي واطلاعات دريافت شده از سازمان
ميراث فرهنگي و گردشگري در رابطه با تعداد تخت، متوسط اشغال تخت و نرخ
يك شب اقامت در انواع هتلها و تعداد شاغلان اين فعاليت تعديل شدهاست.
ستاندهي
فعاليت هتلداري
با استفاده از ستاندهي
سال جاري و شاخص قيمت توليدكنندهي
اين فعاليت در سال جاري با روش تعديل به قيمت ثابت محاسبه
شده است.
كليهي رستورانها،
اغذيهفروشيها، سالنهاي
پذيرايي و محلهاي
صرف غذا ونوشيدني كه به فعاليت تهيه و سرو غذا اشتغال دارند در
پوشش اين فعاليت قرار ميگيرند.
اطلاعات مورد نياز اين فعاليت از نتايج طرح آمارگيري از كارگاههاي
محل صرف غذا و نوشيدني ويژه حسابهاي ملي و تعديل آنها با شاخصهاي
جمعيت، تعداد كارگاهها، تعداد شاغلان اين فعاليت، شاخص قيمت كالاهاو
خدمات مصرفي و اطلاعات طرحهاي هزينه و درامد خانوارهاي شهري و
روستايي
تعديل شدهاست.
ستاندهي
فعاليت رستوران با استفاده از ستاندهي
سال جاري مورد نظر و شاخص قيمت توليدكنندهي
اين فعاليت در سال جاري با روش تعديل به قيمت ثابت محاسبه
شده است.
اين فعاليت از زيربخشهايي به شرح زير تشكيل شده است:
محدودهي اين زيربخش شامل حمل ونقل جادهاي بار و مسافر (درون
شهري و برونشهري)، حمل ونقل بار و مسافر با راهآهن و حملونقل
ازطريق خطوط لوله ميباشد.
اطلاعات مورد نيازاين فعاليت از سالنامه آماري، ترازنامه مالي
واطلاعات تفصيلي دريافت شده از شركت راهآهن جمهوري اسلامي
ايران، شركت رجا، شركت راهآهن شرقي بنياد و ساير اطلاعات تكميلي
تأمينشدهاست.
در حسابهاي منطقهاي با
استفاده از درامدهاي
شركت راهآهن جمهوري اسلامي ايران در هر يك از استانهاي داراي
شبكهي
راهآهن، ستاندهي
حمل و نقل با راهآهن محاسبه شده است. به دليل مسائل
ويژهي
مربوط
به حساب نواحي مختلف راهآهن، ساختار ارزش ستانده برحسب مصارف
واسطه و ارزش افزودهي براي مناطق مختلف مشابه فرض شده است.
ستاندهي
حمل و نقل مسافر با راه آهن به قيمت ثابت بااستفاده از متوسط
تغييرات نفر كيلومتر مسافر حمل شده بهوسيلهي
راه آهن بين سال جاري مورد نظر و سال پايه و اعمال آن به
ستاندهي
اين فعاليت به قيمت جاري از طريق تعديل محاسبه شده است.
ستاندهي
حمل و نقل بار با راه آهن به قيمت ثابت با استفاده از متوسط
تغييرات تن كيلومتر بار حمل شده بهوسيلهي
راه آهن بين سال جاري مورد نظر و سال پايه و اعمال آن به
ستاندهي
اين فعاليت به قيمت جاري از طريق تعديل محاسبه شده است.
براي براورد ارزش ستانده ومصرف واسطهي
فعاليت حملونقل جادهاي بارو مسافر (درونشهريوبرونشهري) به
شرح زير عمل شده است:
در حمل و نقل جادهاي هريك از اجزاي حمل و نقل
بار و مسافر در محدودههاي برون شهري و درون شهري جداگانه براورد
شده است. در محدودهي
برون شهري براي براوردهاي
اقتصادي مربوط به حمل بار و مسافر (بجز وانت بارها) از نتايج
طرحهاي آمارگيري از حمل و نقل زميني مركز آمار ايران استفاده
شده است.
افزون
بر اين گزارشهاي آماري سازمان حمل و نقل پايانههاي كشور منبع
مكمل در براوردها
بوده است. براورد
حساب وانت بارها به صورت متمركز عمل شده است. به اين صورت
كه نتايج براوردهاي
حاصل از حسابهاي ملي با استفاده از نتايج طرح آمارگيري از حمل
و نقل جادهاي مركز آمار ايران در ميان استانها
سرشكن شده است.
تهيهي
حساب حمل و نقل درونشهري
به طور عمده
متكي بر آمار و اطلاعات پايهاي بوده كه در استانهاي مختلف
گردآوري شده است. با استفاده از اطلاعات پايه دربارهي
تعداد اعضاي جامعهي
آماري (كارگاهها
و وسايل نقليهي
فعال در هر يك از گروهها)،
عملكرد جابجايي مسافر و كرايههاي حمل و نقل، براورد
ارزش ستاندهي
هر يك از گروهها
(تاكسيهاي شهري، مؤسسات اتومبيل كرايه، اتوبوسها
و مينيبوسهاي
درون شهري) جداگانه انجام شده است. نتايج طرحهاي آمارگيري از
حمل و نقل جادهاي مركز آمار ايران در اين بخش نيز به محاسبهها
كمك كرده است. اطلاعات مربوط به عملكرد شركتهاي واحد
اتوبوسراني شهري به صورت متمركز
به وسيلهي اتحاديهي اتوبوسرانيهاي شهري كشور
به دست آمده است. براورد
ارزش ستاندهي
حمل و نقل غير متشكل مسافر (مسافركش شخصي) نيز با استفاده از
نتايج طرح هزينه و درامد خانوار و تعميم آن در سطح استان به براوردهاي
مربوط به حمل و نقل درون شهري افزوده شده است. در براوردهاي
مربوط به حمل و نقل جادهاي تفكيك حساب كارگاهها
و وسايل نقليه و محاسبهي
ساختار ارزش ستانده
و اجزاي آن براي هريك از گروهها
با استفاده از نتايج كاربردي در حسابهاي ملي براورد
و تعميم داده شده است.
ستاندهي
حمل ونقل جادهاي درون شهري و برون شهري مسافر به قيمت ثابت
بااستفاده از متوسط تغييرات تعداد مسافر جابجا شده درون استاني و
برون استاني بين سال جاري مورد نظر و سال پايه و اعمال آن به
ستاندهي
جاري هر يك بهطور جداگانه از طريق تعديل محاسبه شده است
.
ستاندهي
حمل و نقل جادهاي بار به قيمت ثابت با استفاده از متوسط
تغييرات مقدار بار حمل شده توسط وسايل نقليهي
جادهاي بين سال جاري مورد نظر و سال پايه 1376 و اعمال آن بر
ستاندهي
جاري اين فعاليت از طريق تعديل ستاندهي
جاري محاسبه شده است.
محاسبهي
ارزش ستانده ومصرف واسطه حمل ونقل از طريق خطوط لوله
بااستفاده از اطلاعات ثبتي مديريت امور انرژي سازمان مديريت و
برنامه ريزي كشور و شركت خطوط لوله و مخابرات شركت ملي پالايش و پخش
فراورده هاي نفتي همراه با اطلاعات تكميلي از ساير واحدهاي وزارت نفت
صورت گرفته است. در حسابهاي منطقهاي
براي تهيهي
حساب هر يك از استانها
از شاخص تعداد كاركنان استفاده شده است. با استفاده از اين
شاخص ضريبي براي توزيع عملكرد حساب حمل و نقل از طريق خطوط
لوله به دست آمده و ارزش ستانده با ساختاري مشابه از نظر مصرف
واسطه و ارزش افزوده و به
كارگيري اين ضريب براي استانهاي مختلف محاسبه
شده است.
ستاندهي
حمل و نقل از طريق خطوط لوله به قيمت ثابت با استفاده از
متوسط تغييرات مقدار نفت و مقدار فراوردههاي حمل شده توسط
خطوط لوله بين سال جاري مورد نظر و سال پايه از طريق تعديل
ستاندهي
جاري اين فعاليت محاسبه شده است.
اين فعاليت، حمل ونقل بار ومسافر درآبهاي
داخلي و ساحلي را در برميگيرد ومتشكل از دو زيربخش است:
ـ خدمات شركتهاي عامل يعني شركتهاي كشتيراني
ـ خدمات شناورهاي خصوصي غير صيادي
براي محاسبهي
اطلاعات مورد نياز اين بخش، از
تمام
شركتهاي عامل در سالهاي مورد نظر تمام شماري بهعمل
آمده است. براي دستيابي به اطلاعات خدمات شناورهاي
خصوصياز نتايج طرح آمارگيري از شناورهاي خصوصي و اطلاعات دريافت
شده از سازمان مديريت و برنامه ريزي استانها
همراه با شاخصهاي عملكردي سازمان بنادر و كشتيراني استفاده
شده است.
در حسابهاي منطقهاي بنا به ماهيت ويژهي
فعاليت حمل و نقل دريايي،
گرد آوري اطلاعات مورد نياز در استانهاي داراي فعاليت حمل و نقل
آبي به
طور مستقيم عملي نبوده و ستانده و مصرف واسطهي
اين فعاليت در هر استان با استفاده از شاخصهاي مناسب و از طريق
ستانده و مصرف واسطهي
كل كشور و بسته به پوشش جغرافيايي
هر شركت براورد
شده است. ارزش ستانده و مصرف واسطهي
دفاتر مركزي شركتهاي كشتيراني مستقر در استان تهران با استفاده
از صورتهاي مالي اين شركتها محاسبه شده است.
براي محاسبهي
ستاندهي
حمل و نقل آبي به قيمت ثابت مجموع تغييرات متوسط ميزان بار
حمل شده توسط كشتيرانيهاي جمهوري اسلامي ايران، ايران و هند،
والفجر8 و درياي خزر بين سال جاري مورد نظر و سال پايه بهعنوان
نماگر نشاندهندهي
تغييرات ستانده در دورهي مورد بحث در نظر گرفته شده و با
استفاده از آن ستاندهي
سال جاري اين فعاليت تعديل شده است.
اين فعاليت شامل حملبار و مسافر در داخل و خارج كشور ميباشد و
متشكل از خدمات شركتهاي عامل حملونقل هوايي است.
اطلاعات مورد نياز اين بخش، بهطور سالانه از
كليه
شركتهاي هواپيمائي دريافت ميشود. فعاليت حمل و نقل هوايي
نيز داراي ماهيت ويژهاي است كه دسترسي به اطلاعات مورد نياز
استاني به
طور مستقل عملي نبوده و به همين
منظور
ستانده و مصرف واسطهي
اين فعاليت در هر استان با استفاده از شاخصهاي مناسب و از طريق
ستانده و مصرف واسطهي
كل كشور محاسبه شده است
براي محاسبهي
ستانده حمل و نقل هوايي به قيمت ثابت مجموع تغييرات متوسط
تعداد مسافران حمل شده بهوسيلهي
شركتهاي هواپيمايي داخلي در پروازهاي داخلي، پروازهاي خارجي و
پرواز حجاج بين سال جاري مورد نظر و سال پايه بهعنوان نماگر
نشاندهندهي
تغييرات ستانده در دورهي مورد بحث در نظر گرفته شده و با
استفاده از اين نماگر ستاندهي
سال جاري اين فعاليت تعديل شده است.
محدودهي اين فعاليت مشتمل است برانبارداري، خدمات پشتيباني
حملونقل آبي (شامل سازمان بنادر و كشتيراني، تخليه و بارگيري
دربنادر و...)،
خدمات پشتيباني حمل ونقل هوايي (شامل سازمان هواپيمايي كشوري،
شركت فرودگاههاي
كشور، آژانس هواپيمايي و تور مسافرتي )، خدمات پشتيباني حمل
ونقل زميني ( شامل توقفگاه وسايل نقليه، باسكول داري، بستهبندي
به منظور حمل كالا، سازمان حمل و نقل و پايانههاي كشور و فعاليت
پايانههاي بار و مسافر).
براي محاسبهي
اطلاعات مورد نياز فعاليتهاي مذكور به شرح زير عمل مي شود :
- انبارداري :اين فعاليت مشتمل است بر ارائهي
خدمات انبارداري (انبارها و سردخانهها) به عموم كه در آن،
خدمات انبارها و سردخانههاي اختصاصي رشته فعاليتها مورد نظر
نيسـت.
براي دستيابي به اطلاعات آماري مربوط به اين فعاليت ازنتايج
حاصل از اجراي "طرح آمارگيري از خدمات انبارداري "، و بيلان
عملكرد شركت ملي انبارهاي عمومي وخدمات گمركي ايران استفاده
شدهاست.
ـ خدمات پشتيباني حمل ونقل آبي: اطلاعات مربوط به فعاليت
سازمان بنادرو كشتيراني از بيلان عملكرد آن در سالهاي مختلف و
اقلام مورد نياز در زمينهي
فعاليت مؤسسات تخليه وبارگيري، نمايندگيهاي خطوط كشتيراني و...
نتايج استاني طرح آمارگيري از فعاليتهاي كمكي حمل و نقل آبي بهدست
آمده است .
ـ خدمات پشتيباني حملونقل هوايي: اطلاعات مربوط به فعاليت
سازمان هواپيمايي كشوري و شركت فرودگاههاي
كشور از ارقام وصولي از اين سازمان و كتاب قانون بودجهي
كل كشور واقلام مورد نياز در زمينهي
فعاليت آژانسهاي هواپيمايي و تورهاي مسافرتي با استفاده از
نتايج طرحهاي آمارگيرياز " فعاليتهاي كمكي حمل ونقل هوايي" و"
مؤسسات برگزار كنندهي
تور" و " كاروانهاي
زيارتي وسياحتي " به تفكيك استان بهدست
آمده است .
ـ خدمات پشتيباني حمل ونقل جادهاي : اطلاعات مربوط به اين
قسمت با استفاده از نتايج طرحهاي آمارگيري از فعاليتهاي پاركينگ داري
و باسكول داري و اطلاعات فعاليت پايانه هاي بار ومسافر از ارقام وصولي
سازمان حمل ونقل و پايانه هاي كشور و همچنين پايانه هاي مسافر بين شهري
بهدست
آمده است .
در اين فعاليت مجموع تغييرات متوسط وزن كالاهاي تخليه شده در
بنادر بازرگاني و وزن كالاهاي بارگيري شده در بنادر بازرگاني
بين سال جاري مورد نظر و سال پايه 1376 بهعنوان نماگر نشان
دهندهي
تغييرات ستانده بين دو دوره در نظرگرفته شده و با استفاده از
اين نماگر تغييرات ستانده بين دو دوره و نهايتاً ستانده به
قيمت ثابت محاسبه شدهاست.
اين
رشته فعاليت مشتمل برفعاليتهاي شركت مخابرات ايران، شركت
پست جمهوري اسلامي ايران، شركتهاي موازي پست، آژانسهاي
خصوصي پست و آژانسهاي
خصوصي مخابرات است.
اين فعاليتها با استفاده از بيلان عملكرد شركتهاي پست و
مخابرات دولتي از شركتهاي مخابرات استانها و نتايج طرحهاي آمارگيري
از دفاتر خصوصي پستي و مخابراتي
كافي نت ها، شركتهاي
ISP
و مراكزخدمات تلفن همراه
كشور بهدست
آمده است.
اطلاعات مورد نياز
فعاليتهاي پيك غير از پست ملي و آژانسهاي
خصوصي مخابرات، از واحدهاي فعال در سطح استان جمعآوري
ميشود.
در اين رشته فعاليت ستاندهي
پست و ستاندهي
مخابرات بهطور جداگانه به قيمت ثابت محاسبه شده است ستاندهي
فعاليت پست به قيمت ثابت با استفاده از مجموع متوسط تغييرات
تعداد مرسولات پستي ارسال شده به مقصد داخلي كشور و تعداد
مرسولات پستي ارسال شده به مقصد خارج از كشور و از انواع خدمات
پستي بين سال جاري موردنظر و سال پايه 1376 بهعنوان نماگر
تغييرات ستانده بين دو دوره از طريق تعديل ستاندهي
سال جاري محاسبه شدهاست.
ستاندهي
فعاليت مخابرات به قيمت ثابت با روش مشابه با فعاليت پست و با
استفاده از تغييرات تعداد پالسهاي تلفن بهعنوان نمايندهي
تغييرات ستانده به قيمت جاري در اين فعاليت محاسبه ميشود.
اين رده شامل رشته فعاليتهاي بانك، بيمه، فعاليتهاي جنبي و
ساير واسطهگريهاي مالي ميباشد.
پوشش فعاليتي و منابع تأمين اطلاعات براي محاسبهي
ارزشافزوده بخش واسطهگريهاي مالي به شرح زير است:
اين
فعاليت، بانك مركزي، بانكهاي تجاري و تخصصي و مؤسسات مالي و
اعتباري كشور را در برميگيرد.
اطلاعات تفصيلي مورد نياز در قالب پرسشنامه تنظيم شده به صورت
تمام
شماري از ادارات مركزي كليهي بانكها و مؤسسات مالي كشور
دريافت ميشود.
ستاندهي
اين فعاليت كه در سيستم حسابهاي ملي سال 1993 سازمان ملل
"خدمات واسطهگريهاي مالي اندازهگيري شده به روش غيرمستقيم"
يا FISIM
ناميده ميشود، از حاصل تفريق كل درامد دارايي دريافتي توسط
واسطههاي مالي كه عمدتاً بهره يا سود دريافتي ميباشد و كل بهرهي
پرداختي آنهابه دسـت ميآيد
.
البته
شايان
ذكراسـت كه در محاسبهي
ستانده اين خدمات نبايد ارزش درامد دارايي دريافتي از وجوه
حاصل از سرمايهگذاري سرمايههاي متعلق به واسطههاي مالي بهحساب
آورده شود.
زيرا اين نوع درامدهااز فعاليت واسطهگري مالي بهدست
نميآيد.
ذكراين نكته ضروري است كه
SNA
سال 1993 براي محاسبهي
ستاندهي
بانكهاي مركزي دو روش مختلف پيشنهادميكند:
الف ـ محاسبهي
ستاندهي
اين بانكها مشابه بانكهاي تجاري و تخصصي
ب ـ محاسبهي
ستاندهي
آنها مشابه ستاندهي
دولت يعني از طريق حاصل جمع هزينههاي توليد (ستانده
غيربازاري). در تهيهي حسابهاي ملي ايران ستاندهي
بانك مركزي مشابه ستاندهي
ساير بانكها محاسبه شدهاست.
بنا به
ماهيت ويژهي
اين فعاليت، ارزش ستانده و مصرف واسطهي
اين فعاليت در سطح كل كشور محاسبه شده سپس بر اساس شاخصهايي
بين استانها
تسهيم ميشود.
ستاندهي
واسطهگريهاي مالي بايد به يكي از روشهاي پيشنهادي سيستم جديد
حسابهاي ملي، بين مصرفكنندگان اين خدمات به صورت مصرف
واسطه و مصرف نهايي توزيع شود.
ساير واسطهگريهاي ماليو فعاليتهاي جنبي آنها شامل خدماتي
است كه در ارتباط نزديك با واسطهگريهاي ماليميباشند.
اين بخش در ايران شامل فعاليت صندوقهاي
قرضالحسنه، سازمانبورس اوراق بهادار،كارگزاران بورس، شركتهاي
سرمايهگذاري، پستبانك وشركتهاي
اجاره داري مالي (ليزينگ) و
...ميباشد.
اطلاعات مورد نياز محاسبهي
ارزش افزوده اين فعاليتها غير از صندوقهاي
قرضالحسنه از طريق پرسشنامه و با مراجعه به
تمامي
واحدهاي داراي فعاليتهاي مذكور دريافت ميشود.
ارزش افزودهي
صندوقهاي
قرضالحسنه با استفاده از نتايـج آمارگيري از صندوقهاي
قرضالحسنه در استانهاي
كشور و ساير اطلاعات موجود محاسبه شدهاست.
رشته فعاليت بيمه شامل بيمههاي زندگي وغيرزندگي (بيمه حوادث،
آتش سوزي، وسايل نقليهي
موتوري و...)
بوده و در ايران توسط شركت بيمهي
مركزي و ساير شركتهاي بيمه انجام ميشود.
شايان
ذكراست كه فعاليت نمايندگيهاي بيمه، دلالان و كارگزاران بيمه
مطابق
ISIC,REV.3
در فعاليتهاي جنبي واسطهگريهاي مالي طبقهبندي شده است،
ليكن به دليل سهم كم ارزش ستاندهي
اين فعاليتها در كل واسطهگريهاي مالي، ارزش ستانده، مصرف
واسطه و ارزش افزوده اين فعاليتها در بخش بيمه منظور ميشود.
اطلاعات مورد نياز جهت محاسبهي
ارزش افزوده فعاليت شركتهاي بيمه بهصورت تمام شماري و با
استفاده از پرسشنامههاي تنظيم شده براي اين منظور با مراجعه
به
تمامي
شركتهاي بيمه
دولتي
وخصوصي
اخذ ميشود.
ارزش ستاندهي
نمايندگيها و واسطههاي بيمه با استفاده از كارمزد پرداختي هر يك
از شركتهاي بيمه به نمايندگيهاي آن محاسبه شده و بالاخره
مصرف واسطه نمايندگيهاي بيمه از طريق جمعآوري اطلاعات مربوط
به هزينهي
آنها به صورت نمونه و استفاده از نسبت مصرف واسطه به ستانده
نمايندگيها حاصل ميشود.
دستيابي به اطلاعات مورد نياز براي محاسبهي
ارزش افزودهي فعاليت بيمه در استان به علت ماهيت
ويژهي
اين فعاليت، به طور كامل
امكانپذير
نيست. لذا ستانده و مصرف واسطهي
فعاليت بيمه در استانها طبق توصيههاي بينالمللي با استفاده از
اطلاعات كل كشور و شاخصهاي مناسب استاني محاسبه ميشود.
شايان
ذكر است بيمهي
مركزي ايران به علت استقرار در استان تهران و همچنين صادرات و
واردات بيمه، به حساب استان تهران
منظور
ميشود.
محاسبه ستانده بيمه در
SNA 93
داراي فرمول خاصي است و پس از محاسبه آن بايد به عنوان مصرف واسطه
رشتهفعاليتهاي مختلف بين آنها توزيع شود.
محاسبات ستانده به قيمت ثابت براي هريك از فعاليتهاي بانك،
بيمه و ساير واسطهگريهاي مالي بهطور جداگانه با استفاده از
شاخص قيمت توليدكننده و ستاندهي
هريك در سال جاري مورد نظر و از روش تعديل ستانده محاسبه
شدهاست.
اين رده شامل فعاليتهاي مستغلات، كرايه وخدمات كسب و كار
ميباشد.
پوشش ومنابع اطلاعاتي براي براورد ارزش افزودهي
اين فعاليتها به شرح زير مي باشد:
پوشش فعاليتي اين خدمات شامل موارد زير است:
ـ خدمات واحدهاي مسكوني اجاري
ـ خدمات واحدهاي مسكوني شخصي (اجاره احتسابي واحدهاي مسكوني
ملكي تحت تصرف مالك)
ـ خدمات واحدهاي غيرمسكوني اجاري
ـ خدمات آژانسها
و دلالان معاملات املاك
ستانده ومصرف واسطهي
خدمات واحدهاي مسكوني اجاري و واحدهاي مسكوني شخصي (اجارهي
واقعي واحتسابي)، با استفاده از نتايج طرح آمارگيري از هزينه و
درامد خانوار محاسبه ميشود
و از طريق كل به جزء
با
استفاده از شاخصهاي لازم در استانها محاسبه ميشود
ستانده ومصرف واسطه خدمات واحدهاي غيرمسكوني اجاري از طريق
مصرف اين نوع خدمات توسط رشته فعاليتهاي مختلف محاسبه ميشود.
اطلاعات مورد نياز براي محاسبهي
ارزش افزوده خدمات آژانسهاي
معاملات املاك و بنگاههاي
معالات ملكي با استفاده از نتايج "طرح آمارگيري ازقيمت واجارهي
مسكن شهرهاي منتخب" ، طرح آمارگيري از بنگاههاي معاملات ملكي و طرح
آمارگيري از هزينه و درآمد خانوار محاسبه و با از استفاده از شاخصهاي
مناسب به استانها تخصيص داده ميشود. ستاندهي
عمدهي اين فعاليت، دريافتي بابت ارائهي
خدمات آنهاست كه معمولا درصدي از ارزش زمين يا ساختمان مورد
معامله ويا درصدي از اجاره بهاي مورد توافق است.
در اين فعاليت ستانده به قيمت ثابت خدمات واحدهاي مسكوني
اجارهاي، خدمات واحدهاي غيرمسكوني اجاري و خدمات واحدهاي
مسكوني شخصي بهطور جداگانه با استفاده از شاخص قيمت توليدكنندهي
هر يك از فعاليتهاي مذكور در سال جاري مورد نظر ستانده به قيمت
جاري آنها و با استفاده از روش تعديل محاسبه ميشود.
براي محاسبهي
ستانده به قيمت ثابت فعاليت آژانسها
و دلالان معاملات املاك ستانده به قيمت جاري اين فعاليت با
استفاده از شاخص ضمني حاصل از كل ستاندهي
فعاليت توليد ساختمان از روش تعديل به قيمت ثابت برگردانده
شدهاست.
خدمات كرايه و كسب و كار براساس ويرايش سوم
ISIC
دامنهي
وسيع و گوناگوني از فعاليتها از جمله كرايهي
ماشينآلات و تجهيزات و كالاهاي شخصي وخانگي، رايانه و
فعاليتهاي مربوط به آن، تحقيق و توسعه، فعاليتهاي حقوقي
وحسابداري، فعاليتهاي معماري و مهندسي، تبليغات، نظافت ساختمانها،
عكاسي، بستهبندي، نمايشگاه و امثال آن را شامل ميشود.
اطلاعات مورد نياز فعاليتهاي
بالا
از طريق آمارگيري نمونهاي تحت عنوان "آمارگيري از خدمات كسب
وكار ويژهي
حسابهاي ملي" به تفكيك استانها در سالهاي مختلف اخذ ميشود.
فعاليتهاي كسب و كار وابسته به سازمانهاي
دولتي كه عمدتاً از فعاليتهاي تحقيق و توسعه تشكيل يافته است،
در قالب اين طرح گنجانده نشده است.
لذا اطلاعات مورد نياز محاسبهي
ارزش افزوده اين فعاليتها با استفاده از ارقام قطعي بودجه
محاسبه ميشود.
شايان
يادآوري است كه تغييرات عمدهي ويرايش سوم
ISIC
كه چارچوب محاسبات سالهاي 1373 بهبعداست، نسبت به
ويرايش دوم
ISIC
كه مبناي محاسبات سالهاي 1370 الي 1372 است به شرح زير
ميباشد:
ـ كرايهي
تجهيزات حملونقل بدون اپراتور ازبخش حملونقل به اين بخش
منتقل ميشود
ـ كرايهي
كالاهاي شخصي و خانگي از بخش خردهفروشي به اين بخش
منتقل ميشود
ـ تحقيق و توسعه در ويرايش جديد، در خدمات كسب و كار طبقهبندي
ميشود
ـ خبرگزاريها و آژانسهاي
خبري از خدمات كسب وكار خارج ميشود
ـ فعاليتهاي مربوط به عكاسي به فعاليتهاي اين بخش اضافه
ميشود
ـ فعاليتهاي مربوط به نظافت ساختمان به فعاليتهاي اين بخش
اضافه ميشود
براي محاسبهي
ستانده به قيمت ثابت در فعاليتهاي مختلف خدمات كرايه و كسب و
كار از شاخص قيمت توليدكنندهي
هر يك از فعاليتها در سال جاري موردنظر استفاده ميشود.
بدين ترتيب با استفاده از روش تعديل، ستانده به قيمت جاري هر
يك از فعاليتهاي خدمات كسب و كار بهطور جداگانه با استفاده از
شاخص قيمت مربوط به آن فعاليت به قيمت ثابت محاسبه ميشود.
اين
رده از فعاليتهاي زير تشكيل ميشود:
1ـ امورعمومي شامل كليهي وزارتخانهها و سازمانهاي
دولتي ميباشد كه مجري سياستها وخط مشيهاي كلي دولت بوده و
امورجاري دولت راانجام ميدهند.
قابل
توضيح است كه شركتهاي وابسته به دولت در دامنهي
شمول ادارهي
امور عمومي قرار نميگيرند.ليكن
آن دسته از شركتهاي دولتي كه تحت كنترل دولت بوده و
هزينههاي جاري آنها عمدتاً توسط دولت تأمين مالي ميشود از
موارد شمول شركتهاي دولتي خارج و به بخش ادارهي
امور عمومي اضافه شدهاست.
2 ـ خدمات شهري شامل شهرداريها و خدمات وابسته به آن ميباشد.
3 ـ فعاليتهاي دفاعي شامل نيروهاي ارتش جمهوري اسلامي ايران،
سپاه پاسداران و سازمان بسيج است كه وظيفهي
دفاع از كشور را به عهده دارند.
4 ـ فعاليتهاي انتظامي و امنيت عمومي شامل سازمانهايي
ميباشد كه وظيفهي
برقراري نظم وامنيت كشور را به عهده دارند.
5 ـ تأمين اجتماعي شامل سازمان تأميناجتماعي، سازمان خدمات
درماني، سازمان بازنشستگي كشور وصندوقهاي
بازنشستگي است كه امور مربوط به تأمين مالي و ادارهي
برنامههاي تأمين اجتماعي اجباري را در سراسر كشور عهده داراست.
اطلاعات مورد نياز فعاليتهاي مشروحه فوقالذكر به شرح زير حاصل
ميشود:
ـ
در فعاليتهاي امور عمومي، امور انتظامي و امور دفاعي ارقام
قانون بودجهي
كل كشور از سازمان مديريت و برنامهريزي كشور و عملكرد دستگاههاي
دولتي بهصورت فايلهاي متعدد كامپيوتري از خزانهداريكل دريافت و
كليه ارقام اعتبارات هزينهاي و تملك دارائي بررسي شده هريك از
فعاليتهاي دولتي به تفكيك
ISIC
مشخص ميشود. از طرف ديگر نيز نوع هزينه از نظر فصلهاي مختلف ( تا سال
1381 بهصورت 20 فصل و از سال 1381 به بعد بهصورت 7 فصل) در اعتبارات
هزينهاي و تملك دارائي بهطور جداگانه مشخص ميشود و با استفاده از
اطلاعات تفصيلي ارسالي از سازمان مديريت و برنامهريزي استانها به
اجزاي تفصيلي ستانده غيربازاري تفكيك ميشود. محاسبات مزبور در
تفصيليترين حالت بهصورت جامع انجام ميشود بهطوري كه از محاسبات
فوق، جبران خدمات كاركنان، مصرف واسطه، ستانده، ارزش افزوده، فروشهاي
دولت و مصرف نهائي بهتفكيك فعاليتهاي دولتي حاصل ميشود.
درضمن اطلاعات مربوط به رشته فعاليت تحقيق وتوسعه كه توسط
واحدهاي دولتي انجام ميشود مطابق توصيهي
سيستم حسابهاي ملي سال 1993، از اين فعاليتهاجدا شده به
بخش خدمات كسب و كار كه فعاليت تحقيق و توسعه را دربرميگيرد
اضافه شده است.
- در فعاليت خدمات شهري، جمعآوري اطلاعات از
طريق بيلان درامد
و هزينهي
شهرداريهاي
موجود در هر استان به
صورت تمامشماري صورت گرفته و با تطبيق هزينههاي
مندرج ر بيلانها با مواد 20 گانه، اقلام مورد نياز مربوط به اين
فعاليت محاسبه ميشود.
لازم به ذكر است كه بيلان شهرداريها از سال 1381 به بعد نيز بر اساس
مواد بيست گانه تهيه ميشود.
ـ اطلاعات مورد نياز فعاليت تأميناجتماعي براساس ارقام قطعي
عملكرد سازمان تاميناجتماعي به تفكيك استانهاي كشور، سازمان
خدمات درماني و سازمان بازنشستگي كشور دريافت و پس از پالايش
هزينههاي سرمايهاي
و انتقالي از هزينههاي جاري محاسبه ميشود.
براي محاسبهي
ستانده به قيمت ثابت اين رشته فعاليتها هر يك از اقلام هزينه
در هر يك از فعاليتهاي امور عمومي، دفاع و تأمين اجتماعي بهطور
جداگانه به قيمت ثابت محاسبه شده و از جمع آنها ستاندهي
اين فعاليتها به قيمت ثابت حاصل ميشود.
شايان
ذكر است كه روش محاسبهي
ستانده به قيمت ثابت در ساير خدمات دولتي نظير آموزش دولتي،
بهداشت و مددكاري اجتماعي دولتي، خدمات تفريحي، فرهنگي و ورزشي
و خدمات مذهبي و سياسي مشابه خدمات امور عمومي، دفاع و تأمين
اجتماعي ميباشد.
مراحل محاسبه طرح جامع فعاليتهاي دولتي
طبق تعريف سيستم حسابهاي ملي سازمان ملل، واحدهاي دولتي
نوع منحصر بهفرد
موجوديت حقوقي هستند كه از طريق فرايند سياسي ايجاد ميشوند
وداراي اختيار قانونگذاري، قضايي
يا اجرايي
براي ساير واحدهاي نهادي در يك منطقه مشخص ميباشند. وظيفه
اصلي دولت بهعنوان يك واحد نهادي، مسئوليت فراهمكردن كالاها
وخدمات براي جامعه به طور كلي و براي خانوارها به طور
فردي از طريق اخذ ماليات و كسب ساير درامدهاو نيز توزيع مجدد
درامد وثروت است. در جريان فعاليتهاي اقتصادي، دولت داراي دو
نقش توليدكننده و مصرفكننده است. بهعبارت
ديگر دولت توليدكنندهاي است كه بخش اعظم توليداتش را خود مصرف
ميكند. البته وظيفهي
فراهمكردن كالاها و خدمات براي جامعه، توليد اين نوع كالاها
وخدمات را توسط واحدهاي دولتي ايجاب نميكند ميزان اشتغال دولت
به توليد كالاها وخدمات بهجاي
خريد آنها از توليدكنندگان بازاري، يك انتخاب سياسي است.از
آنجا كه واحدهاي دولتي توليدكنندگان غيربازاري هستند، ستاندهي
حاصل از فعاليت آنها، ستاندهي
غيربازاري ميباشد.
به طوركلي، دولت در موارد زير اقدام به توليد كالاها وخدمات
ميكند:
الف ـ خدماتي كه هزينهي
توليد آنها بسيار زياد است ويا خدماتي كه تشخيص ميزان مصرف
آنها توسط مصرفكنندگان ميسر نيست و در نتيجه امكان دريافت
حقالزحمهاي معادل خدمات ارائه شده وجود ندارد. دراينگونه
موارد ساز و كار بازار عمل نميكند. چنين خدماتي بايد توسط دولت
توليد شده و از طريق منابعي غيراز فروش خدمات، تأمين مالي شود.
ب ـ كالاها و خدماتي كهامكان دريافت بهاي آنها از
مصرفكنندگان وجود دارد ليكن به دليل اعمال سياستهاي اقتصادي
يا اجتماعي، اين نوع كالاها و خدمات بهطور رايگان يا به قيمتي
كه از نظر اقتصادي معنيدار نيست به مصرفكنندگان ارائه ميشود
مانند خدمات آموزشي يا بهداشتي.
بدينترتيب، محاسبهي
ستاندهي
فعاليتهاي دولتي از طريق قيمتهاي بازار منطقي نبوده و از حاصل
جمع هزينههاي آن حاصل ميشود كه در اينصورت
مازاد عملياتي اين فعاليتها صفر خواهد بود. اقلام هزينههاي دولت
كه ستانده آن راتشكيل ميدهند عبارتند از:
ـ مصارف واسطه
ـ جبران خدمات كاركنان
ـ مصرف سرمايهي
ثابت
ـ ساير مالياتهاي بر توليد
با وجود اينكه دولت ممكناست
به توليد كالاهاو خدمات بازاري كه حاصل فعاليت ثانوي آن است
نيز اقدام نمايد و بابت فروش آنها دريافتيهايي
داشته باشد، مانند فروش نشريات در بعضي سازمانهاي
دولتي، حتي در اينصورت
نيز ستاندهي
كل كه شامل ستاندهي
بازاري و غيربازاري است از طريق جمع هزينههاي توليد
محاسبهميشود.
عمدهيترين منبع اطلاعاتي موجود براي تنظيم حسابهاي ملي بخش
دولت، قوانين بودجهي
سنواتي ميباشد. ليكن تعاريف، مفاهيم و طبقهبنديهاي موجوددر آن
كاملا
هماهنگيهاي لازم با مفاهيم وطبقهبنديهاي بهكار رفته در سيستم
حسابهاي ملي
را دارا نمي باشد.
البته از سال 1380 با پياده شدن سيستم
GFS
بر قانون بودجهي دولت ارتباط و هماهنگي بيشتري با نظام
حسابهاي ملي برقرار شد با اين وجود
بمنظور
دستيابي به اقلام مورد نياز حسابهاي ملي در بخش دولت، لازم
است بين نظام مالي بودجهي
عمومي دولت و سيستم حسابهاي ملي (93
SNA
)، سازگاريهاي لازم صورت گيرد. تا براي محاسبهي
ستانده، مصرف واسطه، ارزش افزوده، جبران خدمات مالياتها،
يارانهها و مصرف نهايي دولت (براي محاسبهي
GDP
از روش هزينه) قابل استفاده شود.
براي تبديل اقلام هزينهي
بودجهي
دولت به اجزاي تشكيلدهندهي
ستاندهي
فعاليتهاي دولتي، محاسبات مورد نظر در
4
مرحله زير انجام ميشود:
مرحلهي
اول ـ كدگذاري كليهي اقلام هزينه و فروش مربوط به فعاليتهاي
دولت، براساس طبقهبندي بينالمللي فعاليتهاي اقتصادي
(ISIC, REV.3)
مرحلهي
دوم ـ تفكيك
هفت
فصل هزينههاي جاريدولت
مرحلهي
سوم
ـ تفكيك
هفت فصل
هزينههاي
تملك
داراييهاي سرمايهاي دولت
مرحلهي
چهارم
ـ تبديل اقلام هزينههاي
هفت فصل
به مصارف واسطه،
انتقالات، جبران خدمات كاركنان و مصرف سرمايهي
ثابت و نهايتاً محاسبهي
ستانده و ارزش افزودهي
فعاليتهاي دولتي
اطلاعات مندرج در قانون بودجهي
كل كشور و عملكرد خزانهداريكل كه مراحل مختلف محاسبات فوق
براساس آنها انجام ميشود عبارتند از:
1ـ اعتبارات دستگاهها
و رديفها
بر حسب برنامه:اين قسمت شامل اطلاعات مربوط به اعتبارات
پرداختي دولت به تفكيك اعتبارات
هزينهاي
وتملك
داراييهاي سرمايهاي
تخصيص
داده شده از محل درامد عمومي و اعتبارات تخصيص داده شده از
محل درامد اختصاصي براي هر دستگاه و رديف ميباشد.
2 ـ اعتبارات رديفهاي
متفرقه:اين قسمت شامل هزينههاي متفرقه (كـد 5) به صورت رديفهاي
بودجهاي است كه دستگاه اجرايي
آن تا حدي نامشخص ميباشد. همچنين شامل كد 6 تحت عنوان كارمزد و
سود تضمين شده وامها
و كد 7 تحت عنوان باز پرداخت وامها
و پرداخت ديون و پيش پرداختها ميباشد.
3 - اعتبارات
هزينهاي
دستگاههاي
اجرايي
در استانها:
اين قسمت حاوي اطلاعات مربوط به اعتبارات
هزينهاي
استانها
ميباشد.
4 ـ اعتبارات
تملك
داراييهاي سرمايهاي
استانها:
اين قسمت شامل اطلاعات مربوط به اعتبارات
تملك
داراييهاي سرمايهاي
استانها
ميباشد.
مراحل مختلف محاسبهي
ارزش افزوده فعاليتهاي دولتي بهطور مختصر ذيلاً توضيح داده
ميشود:
در مرحلهي
اول، ماهيت اقلام مندرج در قسمتهاي مورد استفاده از فايلهاي
عملكرد خزانهداريكل كه در بالا بيان شد مورد بررسي قرار گرفته
فعاليت و زارتخانههاو سازمانهاي
دولتي دريافتكنندهي
اعتبار بر اساس
(ISIC, REV.3)
تعيين و كد چهاررقمي آن مشخص ميشود. در قسمت
درامدهاي دولت نيز فروشهاي دولت تعيين و به كدهاي چهاررقمي
ISIC
تخصيص داده ميشود. اطلاعات مورد نياز حسابهاي ملي در رشته
فعاليتهاي زير از محاسبات فوق حاصل ميشود.
ـ امور عمومي
ـ امور دفاعي
ـ امور انتظامي
ـ آموزش ابتدايي
ـ آموزش متوسطهي
عمومي
ـ آموزش متوسطهي
فني و حرفهاي
ـ آموزش بزرگسالان
ـ آموزش عالي
ـ تحقيق و توسعه
ـ بهداشت و درمان
ـ دامپزشكي
ـ مددكاري اجتماعي
ـ سازمان هواپيمايي كشور
ـ خدمات فرهنگي، ورزشي وتفريحي
شايان
ذكر است شركتهاو سازمانهايي
نظير شركت پست ومخابرات، سازمان ايرانگردي و جهانگردي كه صرفاً
از بودجه
تملك داراييهاي سرمايهاي
دولت
استفاده ميكنند در رشته فعاليتها طبقهبندي شده وبودجهي
تملك داراييهاي سرمايهاي
تخصيص
داده شده به آنها به عنوان انتقالات سرمايه تلقي ميشود.
در مرحلهي
دوم، ابتدا بايد كليهي اقلام هزينه مورد بررسي قرار گرفته و
بهصورت زير طبقهبندي شوند:
1ـ رديفهاي
هزينهاي كه مشخصاً به يكي از
فصول
هفتگانه
منتسب ميشوند
2ـ رديفهاي
هزينهاي كه با توجه به عنوان آنها، انتقالات محسوب ميشوند.
اين هزينهها نيز قابل انتساب به يكي از
فصول
هفتگانه
ميباشند.
3ـ رديفهاي
هزينهاي كهاطلاعات تفصيلي آن به تفكيك
هفت
فصل در قانون بودجهي
كشور وجود دارد.
4ـ رديفهاي
هزينهاي كه هيچگونه
اطلاعي در مورد تفكيك آنها وجود ندارد.
در
اين
مرحله، لازم است كليهي اقلام هزينه به يكي از
فصول هفتگانه
هزينههاي دولت منتسب شود...
فصول هفتگانه به
تفكيك
اعتبارات هزينهاي و تملك داراييهاي سرمايهاي
به شرح زير ميباشند.
هفت
فصل اعتبارات هزينهاي
فصل اول ـ
جبران
خدمات كاركنان
فصل دوم ـ
استفاده
از كالاو خدمات
فصل
سوم
ـ
هزينههاي اموال ودارايي
فصل
چهارم
ـ
يارانه
فصل
پنجم
ـ
كمكهاي بلاعوض
فصل
ششم
ـ
رفاه اجتماعي
فصل
هفتم
ـ
ساير هزينه ها
هفت
فصل اعتبارات تملك داراييهاي سرمايه اي
فصل اول ـ
ساختمان و
مستحدثات
فصل دوم ـ
ماشينآلات وتجهيزات
فصل
سوم
ـ
ساير داراييهاي ثابت
فصل
چهارم
ـ
تغيير در موجودي انبار
فصل
پنجم
ـ
اقلام گرانبها
فصل
ششم
ـ
زمين
فصل
هفتم
ـ
ساير داراييهاي توليد نشده
در مرحلهي
سوم،
كل اعتبارات
تملك
داراييهاي سرمايهاي
يعني اعتبارات
تملك
داراييهاي سرمايهاي
از محل درامد عمومي و طرحهاي
تملك
داراييهاي سرمايهاي
استاني، به
فصول هفت
گانه
تفكيك ميشود.
بدينترتيب كليهي اعتبارات
هزينهاي
و
تملك داراييهاي سرمايهاي
تخصيص داده شده به وزارتخانهها و سازمانهاي
دولتي از يك طرف، به تفكيك فعاليتهاي كد چهار رقمي
(ISIC, REV.3)
و از طرف ديگر، به تفكيك
هفت فصل
مشخص ميشود.
در مرحلهي
چهارم،
اقلام هزينهي
تفكيك شده به
هفت فصل
با استفاده از ضرائبي كه در اثر مطالعات كارشناسي حاصل ميشود
به تفكيك جبران خدمات كاركنان، مصارف واسطه و تشكيل سرمايهي
ثابت ساختمان و ماشينآلات محاسبه ميشوند.مصرف
سرمايهي ثابت ساختمان و ماشينآلات بهطور جداگانه به نسبت
موجودي ساختمان و موجودي ماشينآلات به هريك از رشته فعاليتها
تخصيص داده ميشود.بدينترتيب،
ستانده، مصرف واسطه و ارزش افزوده فعاليتهاي دولتي، فروشها و
مصرف نهائي فعاليتهاي دولتي بدست ميآيد.
اين
رده شامل فعاليتهاي آموزش ابتدايي،
راهنمايي
تحصيلي
متوسطهي
عمومي، متوسطهي
فني وحرفهاي، آموزش عالي، حوزههاي علميه و مدارس علوم ديني
و آموزش بزرگسالان و ساير است
فعاليت آموزش ابتدايي شامل خدمات آموزش عمومي مدارس در مقطع
ابتدايي ميباشد.
همچنين
كودكستانها،
آمادگيها يا بخشهاي خاصي كه وابسته به مدارس ابتدايي هستند،
نيز در پوشش اين فعاليت قرارميگيرند.
ارائهي
آموزش ويژه به كودكان استثنايي در مقطع ابتدايي نيز
دراين طبقه قرارميگيرد.
محاسبههاي
مربوط به اين بخش به طور كلي در دو بخش دولتي و خصوصي محاسبه
و
نشان داده
ميشود.
اطلاعات مورد نياز آموزش ابتدايي دولتي با استفاده از ارقام
كتاب قانون بودجهي
كل كشور و در قالب فعاليتهاي دولتي مذكور در بند
" ر"
و
همچنين نسبتهاي ساختار هزينهي
اخذ شده از عملكرد بودجهي
وزارت آموزش و پرورش جداسازي
هفت فصل و
ريز
هزينهها
محاسبه
ميشود. اطلاعات مورد نياز آموزش ابتدايي خصوصي شامل تعداد
دانش آموزان، تعداد آموزشگاههاي
كشور و شهريهي
مصوب مدارس غيرانتفاعي از اطلاعات وزارت آموزش و پرورش و ساختار
هزينهي
حاصل از نتايج طرحهاي آمارگيري موردي از مدارس غيرانتفاعي در
استانها
استفاده ميشود
.
2 ـ آموزش متوسطهي
عمومي و متوسطهي
فني و حرفهاي
اين فعاليت شامل دورههاي آموزش عمومي درسطح متوسطه وآموزشهاي
فني وحرفهاي پايينتراز سطح دانشگاه نظير: مدارس راهنمايي،
دبيرستانها،
هنرستانها،
هنرستانهاي
موسيقي و مراكز پيش دانشگاهي ميباشد.
برنامههاي آموزشي اين دوره، دانشآموزان را براي آموزشهاي
نظري، فني و حرفهاي براي دانشگاه آماده مي سازد.
ارائهي
خدمات آموزشي ويژهي
دانش آموزان استثنايي در مقطع متوسطه نيز دراين فعاليت
قرارميگيرد.
اين فعاليت نيز به دو جامعهي
دولتي و خصوصي تقسيم ميشود.
اطلاعات مورد نياز اين فعاليت نيز مشابه آموزش ابتدايي به دو
طريق از عملكرد خزانهداريكل و نتايج طرحهاي آمارگيري
نمونه اي
از مدارس غيرانتفاعي در استانها
و اطلاعات ثبتي وزارت آموزش و پرورش تأمين ميشود
.
محاسبات بخش دولتي اين فعاليت در قالب طرح جامع محاسبات فعاليتهاي
دولتي صورت ميگيرد. از آنجا كه بخشي از هزينههاي مدارس ابتدائي و
متوسطه دولتي از كمك به انجمن اوليا و مربيان تآمين ميشود، بايد در
محاسبات ارزش افزوده اين فعاليتها منظور شود. اين نوع اطلاعات از
نتايج طرح آمارگيري از هزينه ودرآمد خانوارهاي شهري و روستائي اخذ
ميشود.
فعاليت آموزش عالي شامل دورههاي آموزش بعد از متوسطه است.
دورههاي مذكور مي تواند دورههاي
كارداني
يا دورههايي باشد كه آموزش گيرندگان پس از طي آن مدرك
دانشگاهي يا معادل آن دريافت ميكنند.
در اين دورهها انواع بسيار متنوعي از دورههاي تجربي، نظري،
فني و عملي برگزار ميشود.
دانشگاهها،
آموزشكدههاي فني آموزشگاههاي
پرستاري و مامايي، انستيتوهاي آموزش عالي، مؤسسه هاي عالي
غير انتفاعي (غير دولتي )، دانشگاه آزاد اسلامي و
...
ازجمله مؤسسات تشكيلدهندهي
اين فعاليت ميباشند.اطلاعات
مورد نياز آموزش عالي در بخش دولتي با استفاده از اطلاعات عملكرد
خزانهداريكل و ارقام
ريز
هزينهي
هفت فصل
دانشگاههاي
دولتي از اطلاعات جمع آوري شده دانشگاههاي
استانهاي
كشور محاسبه ميشود.
اطلاعات مورد نياز آموزش عالي خصوصي از دانشگاه آزاد اسلامي
ومؤسسات عالي غيرانتفاعي دريافت ميشود.
در مقايسهي
اطلاعات سالهاي قبل از 1373 با سالهاي 1373 به بعد توجه به
نكات زيرضروري است:
ـ فعاليت تحقيق و توسعه در سالهاي قبل از 1373 در آموزش عالي
واز سال 1373 به بعد براساس ويرايش سوم
ISIC
درخدمات كسب وكار منظور ميشود.
ـ آموزش در حوزههاي علميه و آموزش علوم ديني قبل از سال 1373
در آموزش عمومي واز سال1373 به بعد جزئي از آموزش عالي
خصوصي
و حوزههاي علميه و مدارس علوم ديني به حساب آمده است.
ـ فعاليت بيمارستانهاو
واحدهاي درماني وابسته به مؤسسات آموزش عالي كه جزئي از
فعاليت بهداشت و درمان ميباشد، در سالهاي 1370 الي 1372 جزء
آموزش عالي منظور ميشود، ليكن از سال 1373 به بعد اين
فعاليت از آموزش عالي جدا و به بهداشت و درمان اضافه شده است.
اين طبقه شامل آموزش به افراد بزرگسالي است كه در نظام آموزش
مستمر مدارس و دانشگاهها
قرار ندارند مانند كلاسهاي تقويتي وكنكور، آموزش زبانهاي
خارجي،
رايانه، حسابداري،
كلاسهاي
قرآن، آموزشگاههاي
تعليم رانندگي و...
اين آموزشها
ميتوانند عمومي، فني و حرفهاي، نظري و غيره باشند.
كلاسهاي
آموزشي اين دورهها ممكن است روزانه يا شبانه بوده ودر
آموزشگاه يا هر مؤسسهي
ديگري تشكيل شوند.
مأخذ اطلاعاتي اين فعاليت نيز همانند ساير فعاليتهاي آموزشي
درمورد بخش دولتي، عملكرد خزانهداريكل و نسبتهاي ساختار هزينهي
اخذ شده از نهضت سوادآموزي، سازمان آموزش فني و حرفهاي و در
مورد بخش خصوصي، عمدتاً نتايج "طرح آمارگيري از خدمات آموزش
بزرگسالان ويژهي
حسابهاي ملي ميباشد.
آموزش متوسطه فني وحرفهاي كه درسالهاي قبل از 1373 درآمـوزش
بزرگسـالان منظور شده است و از سال 1373 بهبعد در "آموزش متوسطهي
عمومي و فني وحرفهاي" طبقهبندي شدهاست از طرف ديگر نهضت
سوادآموزي درسالهاي قبل از 1373 در آموزش عمومي و از سال 1373
به بعد در آموزش بزرگسالان منظور شدهاست.
هر يك از فعاليتهاي خدمات آموزش به دو گروه خصوصي و دولتي
تقسيم شده و محاسبات مربوط به قيمت ثابت در هر فعاليت بهصورت
دولتي و خصوصي بهطور جداگانه انجام ميشود.
بدين ترتيب ستاندهي
هر يك از فعاليتهاي آموزشي دولتي با استفاده از شاخص حاصل از
فعاليتهاي دولتي و ستاندهي
هر يك از فعاليتهاي آموزشي خصوصي با استفاده از شاخص توليدكنندهي
آن فعاليت در سال جاري از روش تبديل به قيمت ثابت محاسبه
شدهاست.
اين رده شامل فعاليتهاي بهداشت و درمان، دامپزشكي و مددكاري
اجتماعي است كه محدودهي هر يك از فعاليتها ونيز منابع تأمين
اطلاعات آنهابه شرح زير است:
اين
فعاليت شامل خدمات بيمارستاني (بيمارستانها،
زايشگاهها،
آسايشگاهها،
تيمارستانها)
و خدمات غيربيمارستاني (راديولوژيها، آزمايشگاهها،
فيزيوتراپيها، مطبپزشكان و دندانپزشكان، خانههاي بهداشت،
واحدهاي تزريقات وپانسمان) ميباشد.
جامعهي
اين فعاليت نيز مانند خدمات آموزش از دو بخش دولتي وخصوصي
تشكيل شده است.
اطلاعات مورد نياز بخش دولتي از طريق عملكرد دولت از خزانهداريكل
و فصول هفتگانه هزينهاي و تمللك دارائي موجود در وزارت بهداشت
ودرمان دريافت و محاسبات آن در قالب طرح جامع دولت انجام شده است.
براي تأمين اطلاعات مورد نياز بخش خصوصي اين فعاليت طرح
آمارگيري ويژهي
حسابهاي ملي به تفكيك استانها در سالهاي مختلف بهاجراگذاشته
ميشود.
نتايج حاصل از طرح مزبور با استفـاده از نتايج استاني طرح
آمارگيري هزينه و درامد خانوارهاي شهري و روستايي و شاخصهاي
بهداشت و درمان نظير تعداد تخت فعال، تعداد پزشك، ويزيت
پزشكان،... در سالهاي
مربوط تعديل و كنترل ميشود.
علاوه بر آن اطلاعات واحدهاي درماني سازمان تأمين اجتماعي
نيزاز اين سازمان اخذ و ارزش ستانده و مصرف واسطهي
آن تعيين ميشود
.
واحدهاي درماني وابسته به مؤسسات آموزش عالي از سال 1373 به
بعد بهبهداشت و درمان اضافه شده است.
اين فعاليت شامل خدمات مربوط به بهداشت و معالجه
حيوانات ميباشد كه توسط سازمان خدمات دامپزشكي وشعبات و
واحدهاي وابسته به آن و نيزكلينيكهاي
خصوصي حيوانات ارائه ميشود.
محاسبهي
اطلاعات مورد نياز آن همانند بخش بهداشت و درمان، برمبناي " طرح
آمارگيري از خدمات بهداشتي و مددكاري اجتماعي، ويژهي
حسابهاي ملي" به تفكيك استانها،
اجرا شده
در سالهاي مختلف
و عملكرد دولت از خزانهداريكل صورت گرفته است.
بخشي ازاين فعاليت توسط
بخش غيرمتشكل انجام ميپذيرد كه
اطلاعات آن از روش مصرف براورد و به نتايج اين فعاليت اضافه
شدهاست.
اين
فعاليت شامل فعاليتهايي است كه هدف آن ارائهي
كمكهاي
اجتماعي به كودكان، سالمندان و قشرهاي خاصي از مردم است كه
توانايي چنداني براي مراقبت از خود ندارند، مانند فعاليتهاي
مربوط به كميتهي
امداد امام، جمعيت هلال احمر ايران، سازمان رفاه نابينايان،
بنياد ازدواج، آسايشگاهها، پرورشگاهها، كانونهاي كارآموزي
واصلاح و تربيتنوجوانان، نوانخانهها، اردوهاي كار، انجمنهاي
خيريه،
مهد كودك ها
و...
محاسبه اطلاعات مورد نياز بخش خصوصي اين فعاليت با استفاده از
نتايج استاني"طرح آمارگيري از خدمات بهداشتي و مددكاري اجتماعي،
ويژهي
حسابهاي ملي" اجرا شده در سالهاي مختلف انجام ميشود.
محاسبات بخش دولتي اين فعاليت نيز در قالب طرح جامع دولت انجام
ميشود.
در محاسبات
قيمت ثابت نيز هر يك از فعاليتهاي خدمات بهداشت و مددكاري
اجتماعي به دو گروه خصوصي و دولتي تقسيم شده و محاسبات مربوط
به قيمت ثابت در هر فعاليت بهصورت دولتي و خصوصي بهطور
جداگانه انجام ميشود.
ستاندهي
هر يك از فعاليتهاي خدمات بهداشت و درمان با استفاده از شاخص
ضمني حاصل از فعاليتهاي دولتي و ستاندهي
هر يك از فعاليتهاي خدمات بهداشت و فعاليت مددكاري اجتماعي
خصوصي با استفاده از شاخص قيمت كالاها و خدمات مصرفي فعاليتهاي
مربوط در سال جاري از روش تعديل به قيمت ثابت محاسبه ميشود.
اين بخش شامل فعاليتهاي تفريحي، فرهنگي، ورزشي، ديني و مذهبي
و ساير خدمات شخصي ميباشد. محدودهي اين فعاليت ومنابع
اطلاعاتي آن به شرح زير است:
اين فعاليت شامل سازمانها
و واحدهايي است كه به ارائهي
خدمات تفريحي وفرهنگي (توليد فيلم سينمايي و ويديويي،
توزيع و نمايش فيلم، راديو و تلويزيون، تئاتر، هنرهاي نمايشي،
مجسمهسازي، نقاشي، موسيقي،
كتابداري،موزهوسايرخدماتتفريحيوفرهنگي)وخدماتورزشي (باشگاهها
ومكانهاي
ورزشي) اشتغالدارند.براي
تأمين نيازهاي آماري اين فعاليتها علاوه براطلاعات عملكرد
خزانهداريكل و اطلاعات دريافت شده ازسازمان صداو سيماي جمهوري
اسلامي ايران، خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران (ايرنا) و ايسنا،
كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان، شركت تجهيز ونگهداري تأ
